پاورپوینت (اسلاید) کاربرد انرژی خورشیدی در معماری

پاورپوینت (اسلاید) کاربرد انرژی خورشیدی در معماری

توضیحات:

پاورپوینت کاربرد انرژی خورشیدی در معماری، در حجم 28 اسلاید همراه با توضیحات کامل. 

فهرست مطالب:
انرژی خورشیدی و سلولهای خورشیدی
تاريخچه سلول‌هاي خورشيدي
انرژی خورشیدی
مصارف انرژی خورشیدی
طریقه دریافت الکتریسیته از انرژی خورشیدی
اساس کار سلولهای خورشیدی
کاربردهای سلولهای خوشیدی
موقعيت كشور ايران از نظرميزان دريافت انرژي خورشيدي
ويژگي‌هاي استفاده از انرژي خورشيدي
كاربرد انرژي خورشيدي
مراحل تولید انرژی خورشیدی
باطري‌هاي خورشيدي
تلفيقي از طراحي پويا و استفاده کاربردي
نحوه استفاده از باطري هاي خورشيدي
مركز تحقيقات انرژي خورشيدي در المان
ساختمان مجلس در برلين
ايستگاه قطار مرکزي برلين
وزارت اقتصاد المان فدرال در شهر برلين
دانشگاه صنعتي ژاپن
منابع

بخشی از متن:
خورشید چیست؟
خورشید، یک راکتور هسته‌ای طبیعی بسیار عظیم است. که ماده در آن جا بر اثر همجوشی هسته‌ای به انرژی تبدیل می‌شود و هر روز حدود 350 میلیارد تن از جرمش به تابش تبدیل می‌شود، دمای داخلی آن حدود 15 میلیون درجه سانتیگراد است. انرژیی که بدین ترتیب به شکل نور مرئی ، فرو سرخ و فرابنفش به ما می‌رسد 1 کیلو وات بر متر مربع است. خورشید به توپ بزرگ آتشین شباهت دارد که صد بار بزرگتر از زمین است.
این ستاره‌ها از گازهای هیدروژن و هلیوم تشکیل شده است. گازها انفجارهای بزرگی را بوجود می‌آورند و پرتوهای قوی گرما و نور را تولید می‌کنند. این پرتوها از خورشید بسوی زمین می‌آیند در طول راه ، یک سوم آنها در فضا پخش می‌شوند و بقیه بصورت انرژی گرما و نور به زمین می‌رسند. می‌دانیم که سرعت نور 300000 کیلومتر در ثانیه است. از سوی دیگر ، 8 دقیقه طول می‌کشد که نور خورشید به زمین برسد. بنابراین می‌توان فاصله خورشید تا زمین را حساب کرد. در این مسیر طولانی ، مقدار زیادی از نور و گرمای خورشید از دست می‌رود، اما همان اندازه‌ای که به زمین می‌رسد، کافی است تا شرایط مناسبی برای زندگی ما و جانوران و گیاهان بوجود آید .

 

پاورپوینت (اسلاید) بررسی روشنایی طبیعی در معماری

پاورپوینت (اسلاید) بررسی روشنایی طبیعی در معماری

توضیحات:

پاورپوینت بررسی روشنایی طبیعی در معماری، در حجم 98 اسلاید، همراه با تصاویر و توضیحات کامل. 

فهرست مطالب:
ماهیت نور طبیعی
طراحی روشنایی طبیعی
نور بدون گرما
نور طبیعی خنک
نور طبیعی خنک بوسیله شیشه انتخابگر
اهداف روشنایی طبیعی
راهبرد های اصلی روشنایی طبیعی
راهبرد های غلبه بر ویژگی های منفی درپنجره های معمولی
راهبرد های پیشرفته روشنایی حاصل از پنجره
مصالح شیشه ای در پنجره ها
نور گیری از بالا
راهبرد های مربوط به نور گیر سقفی
پنجره های صفه ای, مانیتور ها و نور انداز ها
تکنیک های خاص روشنایی طبیعی
سرمایش ایستا
استفاده تاریخی و بومی
سامانه سرمایش ایستا
سایه اندازی
سایه انداز های خارجی
سایه انداز های متحرک
پیش آمدگی های افقی
دستورالعمل های طراحی برای پیش آمدگی های ثابت جنوبی
دستورالعمل های طراحی برای پیش آمدگی های متحرک جنوبی
راهبردهای سایه اندازی خاص
سایه اندازی بر فضاهای خارجی
سایه اندازها ی سنتی
به عنوان عنصر سایه اندازی شیشه
سایه اندازهای داخلی
مزایای سایه اندازهای داخلی
نقایص سایه اندازهای داخلی
کرکره ونیزی
جداره حرارتی
دفع گرما
جذب گرما
انعکاس خورشیدی(ضریب انعکاس)
فشردگی, سطوح خارجی و برنامه ریزی حرارتی
مواد عایق کننده
انواع عایق های مورد استفاده در ساختمان ها
پانل های عایق بندی سازه ای
تاثیر عایق کنندگی ناشی از جرم حرارتی
ساختمان سازی درون زمین
نفوذ و تهویه
طرح پیشنهادی
سایت انتخابی
پلان طبقه اول
پلان طبقه دوم
سایت پلان
نمای جنوبی
نمای غربی
نمای شمالی
نمای شرقی
تمهیدات اقلیمی جبهه جنوبی
تمهیدات اقلیمی جبهه شرقی
تمهیدات اقلیمی جبهه غربی

بخشی از متن:
روشنایی طبیعی
در اغلب اقلیم ها و بسیاری از انواع ساختمان ها, روشنایی طبیعی می تواند موجب صرفه جویی در انرژی گرد.
نور طبیعی می تواند از چندین منبع وارد یک پنجره شود:
1- نور مستقیم خورشید
2- آسمان صاف
3- ابر ها و یا انعکاسات ناشی از زمین
4- ساختمان های مجاور
گاهی اوقات نور انعکاس یافته, منبع عمده نور طبیعی می باشد. در شرایطی خاص, یک پنجره شمالی به اندازه یک پنجره جنوبی نور در یافت کند.


 

پاورپوینت مواد و مصالح جديد ساختمانی و کاربرد آنها

پاورپوینت مواد و مصالح جديد ساختمانی و کاربرد آنها
نیاز گسترده و روز افزون جامعه به ساختمان و مسکن وضرورت استفاده از روش ها و مصالح جدید به منظور افزایش سرعت ساخت، سبک سازی، افزایش عمر مفید ونیز مقاوم نمودن ساختمان در برابر زلزله را بیش از پیش مطرح کرده است .

حل مشکلاتی نظیر زمان طولانی اجرا عمر مفید، کم ویا هزینه زیاد اجرای ساختمان ها نیاز مند ارائه راهکار هائی به منظور استفاده عملی از روش های نوین ومصالح ساختمانی جدید جهت کاهش وزن و کاهش زمان ساخت , دوام بیشتر ونهایتا کاهش هزینه اجراست.

 توليد بتن سبك در ايران تا سالهاي اخير به صورت سنتي با استفاده از دانه‌هاي سبكي چون رس شكفته، سنگ پا، پوكه معدني و يا بتن‌هاي گازي توليد مي گرديد كه هرکدام معايبي از نظر جذب رطوبت، تخريب طبيعت و محدوديت عرصه كاربرد، دارا مي ‌باشند. اما امروزه با تزريق هوا در داخل اختلاط ماسه و سيمان، امکان سبک نمودن وزن آن هرچه بيشتر فراهم و اختلاط‌هاي كم‌ وزن (300 تا 1700 كيلوگرم بر مترمكعب) تحت نام بتن سبك هوادار Foamed Concrete توليد مي‌گردد.

از گذشته ها تاکنون دیوارهای بتونی و سنگی و شالوده های ساختمان می بایست دارای جدار ضد آب باشند تا از نفوذ آب به داخل آن تاحد امکان بتوان جلوگیری کرد چراکه همانطور که می دانیم نم و رطوبت می تواند خسارات جبران ناپذیری رابه ساختمان وارد کند. شرکت “کویکرت” (QUIKRETE) توانسته است محصولاتی را در این زمینه تولید کند که شامل بتون مقاوم ضد آب “کویکرت”، بتون معمولی ضد آب، بتون و مصالحی که دارای رنگ ثابت در برابر آب هستند، می باشد. تمامی این محصولات قابل مصرف در بخش های داخلی و خارجی دیوارهای منزل می باشد.

پاورپوینت (اسلاید) آموزش روش های سنتی معماری

پاورپوینت (اسلاید) آموزش روش های سنتی معماری

کاربرد شیشه و رنگ در نمای ساختمان

کاربرد شیشه و رنگ در نمای ساختمان
مشاهده پنجره‌های کهن نشان داده است که گاهی شیشه‌های آن‌ها در پایین ضخیم‌تر و در بالا نازک‌تر اند. در ابتدا گمان بر این بود که شیشه حالت مایع دارد و با گذشت چند سده، شیشه تخت و یکنواخت کم‌کم به سمت پایین جریان پیدا می‌کند درنتیجه بخش‌های پایینی ضخیم‌تر دیده می‌شود این برداشت کاملاً نادرست است چون هرگاه یک بار شیشه سخت شود دیگر جریان پیدا نمی‌کند. دلیل وجود چنین پدیده‌ای این است که در گذشته شیشه را با روش دمیدن می‌ساختند در این روش آن‌ها شیشه مذاب را به صورت یک دایره تقریباً تخت (دیسک) درمی‌آوردند سپس آن را بر اساس اندازه چارچوب پنجره می‌بریدند. بخش‌های بریده شده کاملاً یکنواخت نبود و گاهی در لبه‌های دیسک ضخامت فرق می‌کرد در هنگام نصب هم آن‌ها تلاش می‌کردند بخش ضخیم‌تر را در پایین بیندازند تا پایه‌های شیشه پایدارتر باشند و البته از ورود آب به درون ساختمان جلوگیری کنند اگر گاهی دیده شده که پایین شیشه نازک‌تر از بالای آن است می‌تواند به دلیل بی دقتی در نصب باشد.

در آغاز سده ۲۰ میلادی هم پدیده همانندی، در شیشه‌ها دیده می‌شد؛ دلیل این پدیده این بود که آن‌ها شیشه را بر روی یک میز بزرگ سردکننده می‌ریختند و اجازه می‌دادند تا در سطح میز گسترش یابد درنتیجه این کار، مرکز یا محل ریختن شیشه ضخیم‌تر از دیگر بخش‌های شیشه می‌شد. سپس این شیشه بزرگ تخت را به اندازه دلخواه می‌بریدند. روشی که امروزه برای ساخت شیشه در پیش گرفته شده است روش شیشهٔ شناور است که در آن شیشه کاملاً یکنواخت است.

رنگ آمیزی نمای ساختمان شامل مراحلی اولیه ای است برای شناسای نوع سطح ساختمان و زیر سازی سطح نما برای آماده سازی در جهت شروع به رنگ آمیزی نما.

این آماده سازی ابتدایی به این صورت است که اگر سطح نمای ساختمان دارای کثیفی و آلودگی است ،در ابتدای امر این آلودگ ها باید از سطح کار پاک شوند وسپس فرآیند رنگ آمیزی سطح نما یا سطح ساختمان انجام شود.اگر این فرآیند به درستی انجام نشود رنگ آمیزی ساختمان به مشکل می خورد.پاک سازی سطح می تواند بوسیله تجهیزاتی از قبیل واتر جت برای شستشوی نما که در این فرآیند آب با فشار بالا کثیفی نما ، رنگ قدیمی و یا پوسته های قدیمی موجود در سطح را از بین ببرد و یا با کارتک رنگ و پوسته های قدیمی تراشیده شود. البته افراط زیاد در این کار لازم نیست خیلی از قسمت هایی که دارای رنگ قدیمی هستند با رنگ جدید کاملا پوشش داده می شوند و از سطح نمای قبلی هیچ اثری باقی نخواهد ماند.

نکته بعدی در رنگ آمیزی سطح نما یا نمای ساختمان شناسایی مصالح به کار رفته در نما است که با توجه به نوع مصالح باید نوع و جنس رنگ انتخاب شود.اگر به قطع از جنس سطح خبر نداریم بهترین نوع استفاده از رنگ های آلکدی است که به بیشتر سطوح از جمله سطوح گچی می چسبد.این در صورتی است که رنگ های لاتکس به خوبی بر روی سطوحی که قبلا رنگ شده اند نمی چسبند و پس از مدتی رنگ ور آمده و از روی سطح نما می ریزند.

میزان رطوبت مصالح نیز باید سنجیده شوند در صورتی که سطح دارای رطوبت است یا باید منتظر خشک شدن آن بود یا باید از مواد مخصوص همراه با رنگ مورد استفاده در رنگ آمیزی نما استفاده کرد.

اکنون به بررسی رنگ آمیزی انواع سطح های نما می پردازیم:

رنگ آمیزی بلوکهای سیمانی : برای بلوکهای سیمانی رنگهای رقیق شده با حلال بکار برید. اگر از رنگهای لاتکس استفاده کنید، آب موجود در این رنگها در بلوک نفوذ کرده و باعث زنگ زدگی آهن موجود در بلوکها میشود و کار نقاشی را خراب می کند.

رنگ آمیزی چوب : برای رنگ آمیزی چوب از رنگهای ترکیبی استفاده کنید. قبل از استفاده از رنگ آن را در یک نقطه از سطح کار امتحان کنید.چون ظاهر رنگ ممکن است گمراه کننده باشد.

رنگ آمیزی فلزات : شما می توانید سطوح فلزی آلومینیومی را با هر پوشش استانداردی رنگ آمیزی کنید. البته ابتدا سطح کار را خوب سنباده بکشید وبشویید. سپس فلز عاری از رنگ و کثیفی را با رنگهای بر پایه زینک بپوشانید.

رنگ آمیزی در و پنجره : برای رنگ کردن در و پنجره و جاهاییکه دوام آنها مهم است، رنگهای براق استفاده کنید. این رنگها رزین بیشتری دارند وبه سطح مورد نظر سختی و استحکام بیشتری می بخشند.

رنگ‌آمیزی روی شیشه

گلدان‌ها: امان از این گلدان‎های زیبای پشت پنجره‎ها که در بهار و تابستان زیبایی قشنگی به خانه و حتی کوچه‎ها می‎دهند… چه چشم‎انداز دل‎نشینی است وقتی چند شاخه گل درون شیشه‎ای رنگی قرار دارد.

لیوان های طرح دار: وقتی این روزها هدیه دادن ماگ و لیوان‎های جذاب به دیگران مرسوم شده است؛ درست کردن هدیه‎ای این‎چنینی کار باور کنید کار سختی نیست. کافی است یک لیوان بردارید و خودتان طرح دلخواه‎تان را روی آن بکشید.

نقاشی بر روی ظروف شیشه ای: بطری‎های آب درون یخچال هم وقتی زیبا باشند نمای قشنگ‎تری به یخچال، روی میز و سفره غذای‎تان می‎دهند. کمی رنگ مخصوص شیشه نیاز دارید.

طراحی روی شیشه میز: از میز عسلی کنار مبل یا تکراری شدن نشیمن‎گاه خسته شده‎اید؟ خرج‎های زیادی هم دارید که نمی‎دانید به کدامش اول برسید؟ بهترین کار تغییر دادن با دستان خودتان است. هیچ اتفاقی بهتر از این نیست که خودتان، تنوعی به خانه بیاید.

از مهم ترین فاکتور ها در پنجره های دوجداره، نوع شیشه های مصرفی در آنها می باشد . بسته به هدف کارفرما برای استفاده از پنجره دوجداره، نوع شیشه ای که استفاده می شود تغییر می یابد.

به طور کلی دو فاکتور اساسی در انتخاب شیشه مناسب باید در نظر گرفته شود:

الف – اهمیت عایق صدا و یا عایق حرارتی.
ب – رنگ و نوع شیشه.

جهت ایجاد عایق حرارتی، شیشه های دوجداره شامل از قسمت، شامل دو شیشه ی تک جداره و یک اسپیسر میانی این دو شیشه تشکیل شده اند. برای داشتن عایق حرارتی بهتر، بایستی ضخامت اسپیسر میانی را بیشتر و یا گاز داخل جدار دو شیشه به دقت انتخاب گردد.

شایان ذکر است امروزه با وجود نرم افزارهای محاسباتی و با توجه به پارامترهای موجود در هر منطقه تنشهای حرارتی استخراج و ضخامت شیشه ها محاسبه میگردد.

جهت ایجاد عایق صوتی، در صورتی که عایق در مقابل سر و صدای محیط مد نظر باشد، باید از شیشه هایی با ضخامت بیشتر ویا از شیشه های لمینیت شده استفاده گردد زیرا موج صوت با برخورد به شیشه های ضخیم و یا لمینیت شده بیشتر شکسته شده و عایق صوتی مناسب تری فراهم می کند.

زمانیکه هم عایق صدا و هم عایق حرارت حائز اهمیت باشد، در این صورت با توجه به ابعاد شیشه ها و میزان تحمل صوت و حرارت ضخامت دو شیشه ۴، 6، 8 و یا 10 میلیمتر و ضخامت لایه میانی(اسپیسر میانی) بین آن دو 10، 12، 14، 16، 18و یا 20 میلیمتر انتخاب و از گاز آرگون میانی بین دو جدار استفاده میگردد. البته باید به این نکته توجه شود که داخل جدار داخلی سیستم Air Balance (ایر بالانس) حتما گنجانده شود تا بتوان با توجه به فشار مبنای هر منطقه از کشور فشار داخلی شیشه های تنظیم گردد.

از طرفی رنگ شیشه نیز در عبور ویا عدم عبور گرادیان حرارتی و نسبت میزان عبور آن تاثیر بسزایی دارد. از طرفی استفاده از شیشه های “Low E” و یا “Sunergy” نیز در بازتاب حرارت نور خورشید سهم بسزایی ایفا میکنند.

انواع شیشه ها :

شیشه ها دارای انواع گوناگونی از جمله ساده، کریستال، رنگی، رفلکس، سکوریت، لمینیت، مشجر و سند بلاست.

شیشه ساده یاClear: این شیشه بنام شیشه بی رنگ معروف بوده و انواع 4، 6، 8، 10،12، 15 و20 میلیمتر آن در بازار موجود است، این شیشه ذاتا به سبزی میزند و در صورتیکه چند لایه آن روی هم قرار گیرد رنگ سبز مشهود میباشد.
شیشه کریستال و یاUltra Clear: این نوع شیشه دارای شفافیت بالای میباشند و معمولا در فضاهای خاصی که لازم است از پشت آنها رنگ واقعی اجسام دیده شود کاربرد دارند. از جمله فضاهای مذکور میتوان فروشگاه های طلا فروشی را نام برد.
شیشه رنگی : این نوع شیشه ها دارای انواع دودی، برنز، آبی، سبز، نقره ای و … میباشند.
شیشه رفلکس : این نوع شیشه همانند شیشه های رنگی بوده و رنگ های سبز، آبی، برنز، نقره ای و طلایی آن موجود است.
تفاوت شیشه های رنگی و رفلکس در میزان دید فضای داخل ساختمان است. در شیشه های رفلکس در روز از بیرون دید به داخل ساختمان وچود ندارد، اما در شب کاملا برعکس است .

شیشه سکوریت Full Tempered:

پاورپوینت مطالعات معماری و شهرسازی شهر مشهد

پاورپوینت مطالعات معماری و شهرسازی شهر مشهد

دانلود پاورپوینت مطالعات معماری و شهرسازی شهر مشهد 65 اسلاید

فهرست مطالب:
معرفی شهرستان مشهد
طرح جامع شهر مشهد
تقسیم بندی محلات مشهد در زمان قاجار
ارتفاعات و دره ها
منابع آب
تاریخچه آب مشهد
اقلیم شهرستان مشهد
حدود تقسیمات چهارگانه ی اقلیمی در ایران
تقسیمات اقلیمی زمستانی
تقسیمات اقلیمی تابستانی
رطوبت
بارندگی
درجه حرارت
جدول زیست اقلیمی مشهد
تابش خورشیدی
انرژی خوردشیدی تابش یافته بر سطوح قائم
باد
اقلیم سرد و خشک
ویژگی معماری بومی مناطق سرد
بررسی بافت مسکونی در اقلیم مشهد
بافت سنتی
خصوصیات کالبدی بافت سنتی
تیپولوژی مسکن در بافت سنتی
نمونه هایی از بناها و عناصر معماری در بافت قدیمی
خصوصیات کالبدی بافت میانی
تیپولوژی مسکن در بافت میانی
خصوصیات کالبدی بافت جدید
تیپولوژی مسکن در بافت جدید
تصاویر قدیمی
منابع

معرفی شهر مشهد
شهر مشهد مرکز شهرستان مشهد در براورد سال 1377 ، محدوده ای به وسعت 185 کیلومتر مربع را به خود اختصاص داده است که در شمال شرقی استان خراسان رضوی قرار دارد و پیش بینی میشود تا سال 1395 به حدود 245 کیلومتر مربع برسد . این شهر در 36 درجه و 17 دقیقه عرض شمالی و 59 درجه و 36 دقیقه طول شرقی نسبت به مبدا گرینویچ واقع شده است .
ارتفاع این شهرستان از سطح آبهای آزاد حدود 958 متر است .


 

           

پاورپوینت اصول معماری بومی و سازگار با اقلیم

پاورپوینت اصول معماری بومی و سازگار با اقلیم

دانلود پاورپوینت اصول معماری بومی و سازگار با اقلیم 57 اسلاید

فهرست مطالب:
مقدمه
پنجره وسایبان
بادگیرها
حیاط مرکزی
اختلاف سطح
سطوح مشرف به آفتاب
سطح بام
سامانه خورشیدی ایستا
سامانه های جذب مستقیم
سامانه دیوار ترومب
ترکیب دیوار های ترومب و سامانه جذب مستقیم
ملاحظات کلی در خصوص سامانه های خورشیدی ایستا
مواد ذخیره ساز گرما
سامانه چرخه جابجایی ( ترموسیفون)
بام آبی
تله تابشی بامسامانه فتوولتاییک و سامانه خورشیدی پویا
سامانه چرخه جابجایی ( ترموسیفون)
منبع انرژی ایده آل
سلول فتوولتاییک
پوشاندن نما با سامانه فتوولتاییک
سایه انداز های فتوولتاییک
گرمایش استخرهای شنا با سامانه خورشیدی پویا
سامانه گرمایش استخر شنا
مفاهیم کلیدی
طراحی سایت
انتخاب سایت
دسترسی خورشیدی
دسترسی خورشیدی در زمین های شیبدار
پوشش گیاهی و دسترسی خورشیدی
الگوی سایه ها
باد و طراحی سایت
بادشکن
دستورالعمل های طراحی باد شکن
پوشش گیاهی و بادشکن
گیاهان و پوشش گیاهی
یک نمونه
تکنیک های منظر سازی در اقلیم گرم و خشک
عناصر منظر سازی برای ایجاد سایه یا کنترل جابجایی هوا
طراحی بام سبز در اقلیم گرم
منابع

مقدمه:
* بناها و ساختمانها به صورت مجتمع و با ديوارهاي ضخيم از خشت و گل ساخته مي شود. به دليل وجود موريانه فراوان نوع پوشش آنها از طاق و گنبد مي باشد كه ارتفاعات آنها كوتاه و يكنواخت انتخاب مي شود.
ضمنا از زمينهاي گود براي مجتمع هاي مسكوني استفاده شده تا دماي زمين در تابستان و زمستان به دماي هواي مكانهاي مسكوني اثر نمايد…..


 

           

پاورپوینت اصول و معیارهای پایداری در معماری

پاورپوینت اصول و معیارهای  پایداری در معماری

دانلود پاورپوینت اصول و معیارهای پایداری در معماری 52 اسلاید

فهرست مطالب:
مفهوم توسعه
ریشه لغوی
معنی واژه پایداري
تعریف پایداری
علت های توجه به مساله پایداری
تاریخچه اصطلاح پایداری
تعریف توسعه پایدار
طراحی پایدار
مفاهیم پایداري
مبدا و منشاء اصطلاح پایداري
تعریف توسعه پایدار
تعریف اتحادیه جهانی حفاظت محیط زیست
تاریخچه توسعه پایدار
اصول توسعه پایدار
تعاریف ساخت و ساز پایدار
استفاده پایدار از منابع زیستی
استفاده از منابع تجدید ناپذیر
کاربرد معقول از چوب
حفاظت از تنوع زیستی
درك محیط
ارتباط با طبیعت
درك روندهاي موجود در طبیعت
درك تأثیرات محیطی
روند مشارکتی طراحی
درك مردم
اصول طراحی معماري پایدار
ضوابط بين المللي طراحي سبز
سوخت فسیلی
کار با اقلیم
برج فانوس دریایی
کلیساي جوبیلی
هوشمندي
مجتمع سبز سنگاپور
برج شیکاگو
برج ادیت در سنگاپور
برج اسپینکر، انرژي از پیاده روها
بامهای سبـــز
منابع و مآخذ

برج شیکاگو
ساختمان جدید و بزرگی در شیکاگو و در امتداد طرح هاي پیشرو و با سایزي بزرگ در حال ساخت می باشداین ساختمان بسیار موثر و کارآمد خواهد بود و در حفظ طبیعت کمک شایانی خواهد نمود. استفاده از ویژگیهاي معماري سبز در این پروژه به وضوح به چشم می خورد.
برج تکنولوژي پاکیزه با استفاده از توربین هایی که در گوشه هاي آن نصب شده است، باد را دریافت می کند جریان باد در اطراف برج به سرعت حرکت می کند. بنابر این کار آمدي توربین ها افزایش پیدا می کند در سقف برج، مجاري وجود دارد که به باد جهت می دهد و باعث می شود که ماکسیمم سرعت در یک سمت توربین براي تولد انرژي فراهم شود.
همچنین سیستم تهویه اي به وسیله فشار منفی ایجاد شده توسط توربین بوجود می آید تا از هر چیزي استفاده شود و مصارف تجدید نشدنی نیز تا حد ممکن کاهش یابد. همچنین سقف با سلول هاي خورشیدي پوشیده شده و اشعه خورشیدي را دریافت نماید. ساختمان بزرگ شامل 300 هزار فوت مربع هتل، 1.8 میلیون فوت مربع فضاي اداري، یک خرده فروشی در سطح خیابان، و یک انجمن سیستم ها و رویه ها می باشد.


 

         

تحقیق مطالعات اقلیمی معماری و شهرسازی شهر مشهد

تحقیق مطالعات اقلیمی معماری و شهرسازی شهر مشهد

دانلود تحقیق مطالعات اقلیمی معماری و شهرسازی شهر مشهد 11 ص فرمت Word

فهرست مطالب:

مقدمه
1-5-1- شناخت عوامل اقليمي منطقه :
1-5-2- تاثير عوامل اقليمي بر انسان (منطقه آسايش) :
1-5-2- تاثير عوامل اقليمي بر انسان (منطقه آسايش) :
1-5-3- تاثير عوامل اقليمي بر ساختمان
1-5-4- تاثير تابش آفتاب و باد و دما بر بافت مجموعه
1-5-5- جهت استقرار ساختمان در شهر مشهد با توجه به تاثير تابش آفتاب و باد
1-5-6- ضوابط و معيارهاي اقليمي مشهد در ساختمان
7-5-1- ضوابط بهره‌گيري از انرژي خورشيدي در گرمايش ساختمان :
1-7-بررسي پوشش گياهي و گونه‌هاي همساز در منطقه

– مطالعات اقليمي شهر مشهد :

در معماري سنتي ايران , ساختمان بر اساس موقعيت جغرا فيايي اش از طريق سقفها , كاهش سطوح خارجي در برابر تابش مستقيم آفتاب , ايجاد سايبانهاي متناسب با هر منطقه , بادگيرها و زير زمين ها , حياط مركزي , جان پناه هاي سايه گستر پنجره هاي رو به آفتاب و انتخاب مصالح مناسب بهترين امكان آسايش فضاي داخلي را بدون استفاده از دستگاههاي پيچيده انرژي بر و آلوده كننده امكان پذير مي سازد .
در پهن دشت كشورمان كه شرايط آب و هوايي مختلفي دارد با سيستم هاي گوناگون ساختماني رو به رو مي شويم كه در تداوم مقابله با شرايط محيط خارج از تجربيات ارزشمند نهفته در طراحي , ساخت و انتخاب مصالح در ساختمانهاي سنتي كشورمان , با بي اعتنايي به گذشته و با برداشتهاي نادرست و بي محتوا از معماري جهان غرب , تمامي دانش و تجربيات اندوخته ي گذشتگان خود را از ياد برده و با تقليد كوركورانه و ناقص از معماري جهاني , زمين هاي حاصل خيز اين مرزوبوم را به كالبدهاي بي هويت ساختماني تبديل مي كنند .
در دنياي غرب , انديشمندان در زمينه ي مباحث نظري تاثير اقليم بر ساختمان با مطالعه ي شرايط آب و هوايي و انجام آزمايش هاي گوناگون و بر اساس سنت هاي مناطق مختلف نظريات جامعي مطرح كرده اند و با استنتاج هاي علمي از تحقيقات خود , كشورشان را تقسيم بندي اقليمي كرده و در ارتباط با اقليم تيپولوژي معماري اراده مي نمايد …….


 

             

پاورپوینت بررسی روشنایی طبیعی در معماری

پاورپوینت بررسی روشنایی طبیعی در معماری

دانلود پاورپوینت بررسی روشنایی طبیعی در معماری 98 اسلاید

فهرست مطالب:
ماهیت نور طبیعی
طراحی روشنایی طبیعی
نور بدون گرما
نور طبیعی خنک
نور طبیعی خنک بوسیله شیشه انتخابگر
اهداف روشنایی طبیعی
راهبرد های اصلی روشنایی طبیعی
راهبرد های غلبه بر ویژگی های منفی درپنجره های معمولی
راهبرد های پیشرفته روشنایی حاصل از پنجره
مصالح شیشه ای در پنجره ها
نور گیری از بالا
راهبرد های مربوط به نور گیر سقفی
پنجره های صفه ای, مانیتور ها و نور انداز ها
تکنیک های خاص روشنایی طبیعی
سرمایش ایستا
استفاده تاریخی و بومی
سامانه سرمایش ایستا
سایه اندازی
سایه انداز های خارجی
سایه انداز های متحرک
پیش آمدگی های افقی
دستورالعمل های طراحی برای پیش آمدگی های ثابت جنوبی
دستورالعمل های طراحی برای پیش آمدگی های متحرک جنوبی
راهبردهای سایه اندازی خاص
سایه اندازی بر فضاهای خارجی
سایه اندازها ی سنتی
به عنوان عنصر سایه اندازی شیشه
سایه اندازهای داخلی
مزایای سایه اندازهای داخلی
نقایص سایه اندازهای داخلی
کرکره ونیزی
جداره حرارتی
دفع گرما
جذب گرما
انعکاس خورشیدی(ضریب انعکاس)
فشردگی, سطوح خارجی و برنامه ریزی حرارتی
مواد عایق کننده
انواع عایق های مورد استفاده در ساختمان ها
پانل های عایق بندی سازه ای
تاثیر عایق کنندگی ناشی از جرم حرارتی
ساختمان سازی درون زمین
نفوذ و تهویه
طرح پیشنهادی
سایت انتخابی
پلان طبقه اول
پلان طبقه دوم
سایت پلان
نمای جنوبی
نمای غربی
نمای شمالی
نمای شرقی
تمهیدات اقلیمی جبهه جنوبی
تمهیدات اقلیمی جبهه شرقی
تمهیدات اقلیمی جبهه غربی

روشنایی طبیعی
در اغلب اقلیم ها و بسیاری از انواع ساختمان ها, روشنایی طبیعی می تواند موجب صرفه جویی در انرژی گرد.
نور طبیعی می تواند از چندین منبع وارد یک پنجره شود:
1- نور مستقیم خورشید
2- آسمان صاف
3- ابر ها و یا انعکاسات ناشی از زمین
4- ساختمان های مجاور
گاهی اوقات نور انعکاس یافته, منبع عمده نور طبیعی می باشد. در شرایطی خاص, یک پنجره شمالی به اندازه یک پنجره جنوبی نور در یافت کند.


 

         

پاورپوینت معماری وشهرسازی اسلامی از دیدگاه قرآن،متون اسلامی وپیشوایان دینی

پاورپوینت معماری وشهرسازی اسلامی از دیدگاه قرآن،متون اسلامی وپیشوایان دینی
توضیحات:
فایل پاورپوینت معماری وشهرسازی اسلامی از دیدگاه قرآن،متون اسلامی وپیشوایان دینی،در حجم 42 اسلاید قابل ویرایش،همراه با یک هدیه ویژه.

بخشی از متن:
رواج تعبیر شهر اسلامی و اطلاق آن به شهر های مسلمانان (به ویژه «شهر اسلامی» نامیده شدن شهرهای تاریخی ممالک اسلامی یا شهرهای مسلمان نشین)، با این فرض که این شهرها، از نظر کالبدی، جلوه گاه تجلی خاصی از اصول و ارزش های اسلامی بوده، و به این ترتیب، از شهرهای سایر تمدن ها وفرهنگ ها متمایز می باشند، از قرن نوزدهم میلادی و به وسیله مستشرقین آغاز شد.، بر این اساس که با حریم فیزیکی و یا ذهنی خاص خود تجلی جامعه و فرهنگی متمایز از سایر تمدن ها می باشند با معرفی خاور شناسان، در ادبیات غرب تثبیت شد.
نتایج مطالعات کسانی چون گرانبام ( Von Grunebaum, 1955)، و برادران مارکیس ( Marcais, G, 1945 & Marcais, W, 1928 )، علت اصلی رواج این تعبیر الگویی خاص برای «شهر اسلامی» در اوایل قرن گذشته میلادی گردید.
برای طرح و ایجاد و اداره و تداوم هر چیزی مبانی، ارکان( اجزا اصلی، که بدون هر رکن امکان ظهور آن چیز منتفی است)، اسوه( الگو)، صفات، جلوه ها و تجلیاتی قابل تصور است که قاعدتا شهر نیز مبانی و ارکان والگو و صفات خاص خود را دارد که در هر جهان بینی و فرهنگ و تمدنی، سرچشمه ها و تعاریف مرتبط با خویش را خواهد داشت. به این ترتیب، شناسایی این موضوعات مرتبط با هر چیز ضرورت اولیه است، که « شهر اسلامی» نیز به عنوان موضوعی که بسیاری افراد از آن سخن گفته اند، از این قاعده مستثنی نیست.
و…

فهرست مطالب:
پیشینه وکلیات
کلام الهی و متون احادیث اسلامی
معانی و اصول منبعث از گرایش های فطری بر مبنای استدلال انسان ها در اسلام
مولفه ها و شاخصه های فطری در سازمان بندی شهر اسلامی
اصول و ارزشها
انواع شهر اسلامی
اصول اسلامي
رابطه انسان مومن با عالم وجود
اصول جهاني
صفات فعل الهي
ابعاد و معیارهای شاخصهای تحقق اصل طبیعت گرایی در شهر
طبیعت و عناصر طبیعی
تنظیم روابط اجتماعی
صفات محیط مصنوع
عناصر شهری ومعماری
الگوی پیشنهادی برای محله ی اسلامی
روند کلی شاخص سازی در راستای شهر اسلامی
فرایند ظهور مصادیق«شهر اسلامی»
نتیجه

این فایل با فرمت پاورپوینت در 42 اسلاید قابل ویرایش تهیه شده است.

هدیه محصول:
فایل پاورپوینت تناسبات بصری(9اسلاید)

پاورپوینت معماری تزئینی

پاورپوینت معماری تزئینی
در معماري تزئيني، هر نقش وراي ارزش صوري خود، داراي ارزشي برگرفته از فرهنگ و بيانگر عقيده و آرمان تداوم يافته مردم جامعه در نسل‌ها بود. آرايه‌هاي معماري از سويي ذهن بيننده را به زيبايي صوري و ظاهري نقش‌ها و نوع كاربري فضاهاي بنايي كه نقش و نگارها بر ديوارهاي آن نشسته، فرا مي‌خواندند و از سوي ديگر ديدگاه بيننده را به قلمرو و راز و رمزهاي فرهنگي و ديني پوشيده در مفاهيم نقش‌ها مي‌گشودند.

فرهنگ و هنر معماري سنتي در ايران صورتي شفاهي داشته و از راه تعليم حضوري و تقليد انتقال مي‌يافته است. حافظان و ناقلان فرهنگ و هنر معماري گروهي هنرمند برخاسته از ميان توده مردم كم‌سواد يا بي‌سواد بودند كه بيرون از عرصه آموزش‌هاي مدرسي و با بهره‌گيري از تجربيات و استعداد و ذوق هنري شخصي و ايمان و اعتقاد ديني استوار خود، مجموعه آثاري درخشان و پايدار در تاريخ فرهنگ معماري ايران اسلامي پديد‌ آوردند.

اين گروه معماران هنرمند در نقش‌پردازي و آذين‌بندي بناها، هم در جنبه زيباشناختي نقش‌ها و هم به جنبه فرهنگي آنها نظر داشتند و در كار هنري خود سليقه شخصي و الهاماتي را كه مخالف با روند عمومي باورهاي فرهنگي مردم بود، دخالت نمي‌دادند و به پاس و حرمت پيشگامان معماري و سنت‌هاي فرهنگي، كارهاي پيشينيان را تقليد مي‌كردند و حتي المقدور از حوزه كار و انديشه آنان پا فراتر نمي‌گذاشتند. «اين شكيبايي و انكار نقش در همكاري با نسل‌هاي پيش، همواره يكي از منابع نيرو و اصالت هنر ايران در بهتري ادوار بوده است.»

به گفته يكي از مردم‌شناسان، اين آرايه‌ها يك نظام نمادي «باز» آشكار را در برابر يك نظام نمادي «پوشيده» و پنهان قرار مي‌دادند. با دريافت مفاهيم نمادي نقش و نگارها در معماري تزئيني و ريشه‌يابي آنها مي‌توان به شناخت ذهن و انديشه معماران و در نتيجه به فرهنگ مردم و جهان‌بيني و آرمان‌هاي آنان دست يافت.

منبع الهام معماران

معماران سنتي ايران در خلق آثار هنري و ساخت و پرداخت نقش‌هاي آذيني، به طور كلي از دو منبع بزرگ و فياض طبيعت و فرهنگ الهام مي‌گرفتند. با آن كه طبيعت نقش و پايگاه برجسته‌اي در الهام‌بخشي و صورت‌بندي شكل‌ها در ذهن معماران داشت، اما نقطه نظر معماران در استفاده از پديده‌هاي طبيعت، نمايش مطلق نمودهاي طبيعي نبود، بلكه در بيشتر موارد، شكل‌هاي طبيعي زيست‌بومي وسيله و زبان هنرمند در القاي مفاهيم و انديشه‌هاي فرهنگي _‌ ديني و آرمان‌هاي جمعي مردم بود.

در تاريخ معماري ايران، به عقيده آرتور پوپ، سه عامل در خلق آثار هنري بسيار مهم و موثر بوده‌اند:‌ نخست، فرهنگ و فرهنگ‌هايي كه ايران در دوره حيات تاريخي با آنها تماس داشته؛ دوم، دين و مذهب و طريقت‌هاي عرفاني؛ و سوم سنت‌ها كه با گذر زمان برهم انباشته و متراكم شده و هر نسل تجربه‌ها و سليقه‌هاي نسل‌هاي پيشين را از راه تقليد حفظ كرده و در ايجاد هنر به كار برده است. در واقع، انگيزه اصلي معماران سنتي ايران در نقش‌پردازي و تزيين بناها، به خصوص بناهاي مذهبي، بيان مفاهيم فرهنگي و باورهاي ديني مردم جامعه همراه با برداشت‌هاي هنرمندانه خود بود. از اين رو، اين گروه هنرمند از نقش‌ها و شكل‌ها همچون نمادهاي تصويري استفاده مي‌كردند و با آنها آرمان‌هاي جمعي و جهان‌بيني ديني مردم را تخليد و تبليغ مي‌كردند. رسالت آنان در اين كوشش، از سويي تقرب به درگاه الهي و به دست آوردن رضاي خاطر خدا، از سوي ديگر حفظ و انتقال مظاهر علوي و عناصر معنوي _‌ قدسي فرهنگ از طريق ارايه اين شكل‌ها به نسل‌هاي آينده بود.

شيوه كاربرد الهامات

معماران در به كارگيري الهامات خود و تجسم آنها به شكل‌هاي نمادين، از دو شيوه واقع‌گرايانه و آرمان‌گرايانه در معماري بناها استفاده مي‌كردند.

در شيوه واقع‌گرايانه، نگاه معمار مطلقا به ظرايف و زيبايي‌هاي طبيعي شكل‌ها و حجم‌ها در طبيعت زيست _ بومي بود و معمار از اين شكل‌ها و حجم‌ها عينا در ساخت و ايجاد نقش‌ها تقليد مي‌كرد. نقش‌ها را به دو صورت، يكي به صورت واقعي آنها در طبيعت و يكي ديگر به صورت انتزاعي، استليزه به كار مي‌گرفت. در ارايه صورت هاي انتزاعي، معمار خود را از بند تقيد طبيعت آزاد و رها مي‌كرد و با درهم ريختن شكل‌هاي واقعي و استحاله آنها، نقش‌هايي خاص پديد مي‌آورد. نقش‌هاي اسليمي گياهي و نقش‌هايي مانند «پابزي» و «دم‌كلاغي»، از نمونه‌هاي نقش‌هاي انتزاعي هستند.

در شيوه آرمان‌گرايانه، در حالي كه معمار از شكل‌ها و حجم‌هاي واقعي در طبيعت، در نقش‌پردازي استفاده مي‌كرد، ليكن نگاهش به معاني و مفاهيم شكل‌هاي طبيعي در فرهنگ و راز و رمز‌هاي پوشيده و پنهان آنها در ذهن جامعه بود. در اين شيوه آذين‌بندي، معمار مي‌كوشيد تا با حفظ جنبه‌هاي زيباشناختي پديده‌هاي طبيعي، ارزش و نقش نمادين و آرماني آنها را در جامعه ملحوظ بدارد.

آذين‌بندي گياهي

تزئين معماري بناها با نقش درخت و گل و بوته به يك عقيده بسيار كهن درباره قداست رستني‌ها و گياهان در زندگي انسان ارتباط دارد. درخت در پنداشت مردم جامعه‌هاي قديم مظهر حيات، باروري و قدرت بوده و برخي از آنها نقش مهم و برجسته‌اي در آئين‌ها و مناسك مذهبي مردم داشته است. الياده معتقد است كه درخت «همواره به خاطر آن چه به وساطت آن مكشوف مي‌شده و براي معنايي كه درخت متضمن آن بوده و بر آن دلالت مي‌كرده، مسجود و معبود بوده است.»

بسياري از بناهاي مقدس اسلامي با نقش درخت و گياه و گل و بوته تزئين شده‌اند. درخت تاك يك نمونه از آرايه‌بندي بناهاي مقدس با نقش گياهي است. تاك در مشرق زمين «گياه زندگي»، تصور مي‌شده و نماد «كيهان» بوده است. نقش اسليمي درخت تاك با شاخه و برگ و خوشه‌هاي انگور در درون طاق بزرگ محراب مسجد جامع نائين و نقش درخت تاك بر فرورفتگي ديوار محراب مسجد جامع قيروان در تونس كه آن را با زر بر زمينه‌اي سياه پرداخته‌اند، نمونه‌هايي از آذين‌بندي گياهي به شمار مي‌روند. نقش تاك در محراب قيروان را «مظهر خرد»، و «درخت دنيا»‌ دانسته است.

نمونه‌اي ديگر از آذين بندي گياهي با هدف آرمان‌گرايانه، بهره‌گيري از گياه پيچك و انداختن نقش آن معمولا بر سردر فضاهاي ورودي خانه‌هاست. معماران در انداختن نقش پيچك بر سردر ورودي، جدا از جنبه زيباشناختي اين گياه، به نيروي جاودانه و جنبه قدسيانه آن در فرهنگ عامه نيز نظر داشته‌اند. گياه پيچك در فرهنگ مردم همچون حرز و تعويذي براي دور كردن ارواح خبيث و شرير به كار مي‌رفت. نقش تزئيني پيچك بر سردر خانه‌ها، ساكنان را از چشم بد و آفت و بلا محفوظ مي‌داشت.

كتيبه‌بندي آذيني

آذين‌بندي سردر فضاهاي ورودي، ديوارها، درها، گنبدها و محراب‌ها در مساجد، زيارتگاه‌ها، آرامگاه‌ها، آب‌انبارها، سقاخانه‌ها، كاروانسراها و… با كتيبه و به قصد تبرك و تيمن و تقدس؛ از زمان‌هاي قديم مرسوم بوده است. براي تزئين كتابه‌ها از آيات قرآني، احاديث نبوي، ادعيه و اشعار غالبا مذهبي استفاده مي‌كردند. كتابه‌ها را معمولا با خط تزئيني ثلث كه دور و تموج و زيبايي ويژه تزئيني دارد، مي‌نوشتند و با نقش و نگارهايي بر زمينه گچ، چوب، كاشي و سنگ مي‌انداختند.

شمايل‌پردازي

يكي ديگر از شيوه‌هاي نقش‌پردازي آرمان‌گرايانه در معماري سنتي ايران، شمايل‌نگاري روي ديوارهاي برخي از بناها بوده است. هنر شمايل‌نگاري روي ديوار از زمان‌هاي بسيار كهن در ميان معماران تزئيني اين سرزمين رواج داشته است. در دوره پيش از اسلام به خصوص دوره ساساني، هنرمندان بسياري بودند كه ديوار ايوان‌ها و تالارها و تنه ستون‌ها را با چهره‌هايي از قهرمانان اسطوره‌اي و حماسي و صحنه‌هايي از داستان‌ها و افسانه‌ها نقش و نگارين مي‌كرده‌اند.
در دوره اسلامي نيز نقشينه كردن ديوار بناها با شمايل و با مضامين حماسي _ ملي و حماسي _ مذهبي رواج داشته است. منبع الهام نقاشان تزئيني بناها در شمايل پردازي‌هاي حماسي _ ملي، شاهنامه و چهره و پيكره قهرمانان و واقعه‌هاي حماسي‌ آن، مانند جنگ رستم و سهراب، رستم و اسفنديار، رستم و اشكبوس و رستم و ديو سپيد بود. اين هنرمندان معمولا سردر ورودي و ديوارهاي سربينه حمام‌ها، سردر كاروانسراها، دروازه‌ها، سراها، قيصريه‌ها، ورودي بازارچه‌ها، سردر زورخانه‌ها، ديوارهاي درون قهوه‌خانه‌ها و ايوان‌ها و سقف‌هاي خانه‌هاي اعيان را متناسب با كاربري‌هاي اجتماعي _ فرهنگي هر يك از فضاهاي اين بناها، با صورت‌ها و پيكره‌هاي پهلوانان و صحنه‌هاي رزمي و بزمي نقاشي مي‌كردند و مي‌آراستند.

معماري بناهاي شمايل نشان، انگاره‌هايي از واقعيت‌هاي تاريخي _ ديني و داستان‌هاي اسطوره‌اي _‌حماسي فرهنگ ايران‌زمين را در پيشگاه و نظر بينندگان نسل‌ها در توالي زمان مجسم مي‌سازد. بنا بر نظر كيپنبرگ شمايل‌نگاري توصيفي از چگونگي قرائت تصاوير موجود در فرهنگ‌ها به كمك خود تصاوير است. شمايل نگاري ما را قادر مي‌سازد كه بر اين اساس، وجوه كشف ناشده روح ملي و جهان‌بيني را بازسازي كنيم.

به جز آذين‌هاي گياهي و كتابه‌اي و شمايلي، آذين‌هاي ديگري نيز در معماري سنتي ايران به كار رفته‌اند، كه نشان‌گر آرمان‌هاي فرهنگي _‌ديني مردم جامعه مسلمان ايران هستند. براي مثال معماران تزئيني براي جلوه‌گر ساختن هستي خداوند و نشان دادن مظهري از او در بناهاي مقدس، از شيوه‌هاي گوناگون نقش‌پردازي در هنر معماري تزئيني بهره مي‌جستند.

همچنين در فرهنگ اسلامي، گنبد را مظهر آسمان و پايه‌هاي گنبد را مظهر زمين مي‌پندارند. بوركهارت از گنبد و پايه چهارگوش نگهدارنده آن و مقرنس‌هاي ميان گنبد و پايه‌ها، توجيهي بديع و زيبا دارد. مي‌گويد:‌«آسمان با حركت‌هاي مدور بي‌شمار و زمين با جهات چهارگانه همانند است. بنابراين، مقرنس‌ها با شكل كندو وارشان گنبد را كه نمادي است از آسمان، به پايه‌ها كه نمادي است از زمين، مي‌‌پيوندد و حركت آسماني را در نظام خاكي منعكس مي‌كند. همو ثبات و بي‌تحركي كعب گنبد را در معماري جايگاه‌هاي مقدس، مظهر و نماد كمال و يا حالت ثبات و بي‌زماني جهان معنا مي‌كند.

معماران سنتي در گزينش شكل‌هاي طبيعي براي نقشينه كردن بناها رسالت مهم و بزرگي در برابر فرهنگ و دين از سويي و مردم جامعه از سوي ديگر احساس مي‌كردند. هدف و آرمان اين هنرمندان ديندار و معتقد اين بود كه با نقش و نگارهايي كه بر در و ديوار بناها مي‌نشانند، پيوندي ميان جهان ناسوتي يا خاكي و جهان لاهوتي يا معنوي برقرار كنند و از اين راه رابطه‌اي ميان مردم جامعه و نيروهاي مقدس مينوي و رباني و مقربان بارگاه الهي پديد آورند. از اين رو، شكل‌ها و نقش‌هاي گياهان، جانوران، جامدات و اجرام سماوي را غالبا بر اساس مفاهيم نمادي ويژه آنها در فرهنگ و جامعه برمي‌گزيدند و در معماري به كار مي‌بردند. درك زبان رمزي اين نقش‌ها و دريافت معاني و مفاهيم آنها بسيار دشوار و فقط براي شماري از فرهنگواران و دينداران جامعه‌اي كه اين نقش‌ها در فرهنگ آن جامعه معنا گرفته، ممكن و ميسر بود.

هنر معماري اسلامي فراتر از صرف تجربه زيبايي شناختي است و در واقع جلوه‌اي نمادين از حقيقتي والاتر است كه انسان را از كثرت جهان بيرون به وحدت الهي مي‌رساند و در حقيقت جاي دادن انسان در حضور خدا از طريق قدسي كردن فضاست. در اين هنر تكنيك و زيبايي، وجوه مكمل خلاقيت هنري است و هنر از صنعتگري و كار صنعتگر از بقيه وجوه زندگي او خصوصاً زندگي روحاني او جدا نيست. هندسه بنا ساده است و شكل‌ها و خط‌هاي شكسته به جاي خطوط پيچ در پيچ گذشته متداول است و از پيمون بندي و تناسبات يكسان در ساختمان استفاده شده است. اما تكنيك‌هاي تزييني متنوعي از قبيل آجركاري، كاشي كاري، كتيبه ‌نگاري، گچ‌بري، آئينه‌كاري، تزيينات چوبي و حتي برخي از عناصر معماري مانند تويزه‌هاي كاذب، مقرنس و سه كنج در حد كمال خود در اين دوره مورد استفاده معماران و هنرمندان قرار گرفت. به طور كلی قرن دهم ویازدهم قمری، به عنوان دوران شكوفایی هنرهای اسلامی ایران، و اصفهان یكی از مهم ترین و زیباترین شهرهای این دوره بوده است. بناهای بزرگ شهر اغلب با كاشیكاریهای زیبا تزیین شده اند. وقتی شاه عباس اصفهان را پایتخت خود قرار داد، نقشه جدیدی برای شهر طرح كرد: خیابان بزرگ و معروف چهارباغ را او ساخت و طرفین خیابان را دستور داد درخت بكارند. این خیابان به پل بزرگی كه روی زاینده رود است، می رسد.

در میانه شهر، میدان بزرگ «نقش جهان» قرار دارد. مسجد امام (شاه) درسمت جنوب و قصر عالی قاپو در مغرب و مسجد شیخ لطف الله در مشرق و سردر بازار قیصریه در شمال آن جای گرفته اند. این میدان جای چوگان بازی بوده و دروازه های سنگی كه برای این بازی ساخته شده، هنوز در دو سوی میدان موجود است. در چهار سوی این میدان قریب دویست باب حجرات در دو طبقه ساخته شده است. بنای مسجد امام (شاه) كه در جنوب میدان واقع شده، از لحاظ معماری و كاشیكاری و حجاری و عظمت گنبد و مناره های بلند آن، از شاهكارهای قرن یازدهم قمری است. كتیبه سر در اصلی مسجد بر روی كاشی معرق وبه خط ثلث علیرضا عباسی نوشته شده و تاریخ ۱۰۲۵ ق. بر آن است. معمار این مسجد «استاد علی اكبر اصفهانی» و مباشر ساختمان «محب علی بیگالله» بوده اند.

عالی قاپو با ایوان بلند آن در مغرب میدان جای دارد. عالی قاپو دارای جلوخان و شش طبقه ساختمان است كه در هر طبقه تزیینات و گچبری و نقاشی موجود است. ایوان رفیع آن با ستونهای چوبی وسقف خاتم نیز بسیار جالب است. مسجد شیخ لطف الله كه در شرق میدان واقع شده، گنبد زیبایی دارد كه از كاشی پوشیده شده و طرح آن نقش تاك یا اسلیمی بزرگ است و با شكل و اندازه گنبد تناسب كاملی دارد. راهروی مسجد كه به شبستان و محراب بی نظیر آن منتهی می شود، دارای كاشیكاری خشتی بسیار زیبا و پنجره های سنگی مشبك است. كاشیكاری داخل شبستان شامل كاشیهای هفت رنگ و معرق كاریهای زیباست و كتیبه های معرق و قطار و پیچ كاشیس فیروزه ای و پنجره های مشبك كاشی است، طرح نقوش و رنگ آمیزیهای متنوع و الوان نارنجی و لاجوردی، جلال و زیبایی خیره كننده ای به این شبستان بخشیده است. كاشیكاری سقف داخلی شبستان، با طرح لوزی و ریزه كاریهای خاصی كه در آن به كار رفته اعجاب انگیز است. محراب كاشی معرق و مقرنس كاری آن نیز در زمره آثار مهم هنری است از لحاظ صنعت كاشی پزی و معرق كاری، شاهكاری به شمار می رود.

كاخ چهلستون، با ۲۰ ستون چوبی بلند در ایوان، و تالار آیینه با سقف منقوش و زراندود و منبت كاری وگچبری و نقاشیهای عالی، یكی از مشهورترین كاخهای این دوره است. قصر هشت بهشت نیز از نظر بُعد مناظر باغ به میزان وسیع تری اهمیت معماری دارد. این قصر را برای جشنهای مجلل درنظر گرفته بودند. شهرت این كاخ گذشته از جنبه معماری وزیبایی، به سبب استفاده ازسنگهای مرمر و طاق مقرنسكاری و نقاشی مناظر كاشیكاری خاص آن است. آیینه كاری این كاخ عامل دیگری در زیبایی بنا بوده است.

۳-۱- جايگاه نقوش هندسي در معماري عصر صفويه:

از مهم ترين ويژگي‌هاي تزيين بنا در دوره‌ي صفويه، مي‌توان به تبعيت از قاعده‌هاي تقارن، انعكاس، تكرار و نظم هندسي اشاره كرد. ضرورت تغيير شكل يك موتيف به شكل‌هاي كوچك‌تر، تكرار يا تقسيماتي از آن به انگيزه‌ي نشان دادن عمق و حركت در دنياي دو بعدي، از آن جمله‌اند.

طرح‌هاي هنري اسلامي گونه‌اي از طراحي‌هاي سنتي ايراني هستند كه در حين زيبايي و ملاحتي كه در كاربردهاي متنوع و بر سطح آثار و ابنيه متعدد دارا هستند، از يك سري قواعد واصول هنري و رياضيات فرمي بهره مي‌برند.

انواع نه چندان پيچيده و كم تنوعي از اين گونه طرح‌ها را درساير كشورها و در ايران ما قبل اسلام نيز مي‌توان جستجو كرد كه در آن‌جا به منظور جداسازي زمينه و بستر كار از كادرها و حواشي يا در تزيينات نواري و خطي آثار مختلف سنگي، چوبي، شيشه و موازئيك و همچنين در بخش‌هايي در داخل بناها مانند در و پنجره و سقف يا كف اتاق كه مواد و مصالح بكار رفته براي طراحي به تبعيت از فرم‌هاي هندسي است بكار گرفته شده‌اند. نقوش هندسي بر پايه تعبيرات و فرم‌هاي اصلي دايره مربع مثلث مستطيل لوزي بيضي ذوزنقه… است كه با ابزارهاي نقطه خط و سطح ساخته مي‌شود. اين نقوش پيچيده و زيبا ساختار ساده‌اي دارند واز تكرار واحدهاي دايره، مربع ومثلث به دست مي‌آيند. آن‌ها را مي‌توان تنها با استفاده از پرگار و خط كش و دانستن نحوه‌ي ترسيم مثلث، مربع، شش ضلعي ستاره و غيره رسم كرد و از تكرار و تقسيمات بعدي و افزودن خطوط مستقيم و منحني، مي‌توان طرح‌هاي نامحدودي به وجود آورد.

نقوش هندسي از ديرباز مورد توجه ايرانيان درخلق آثار پرشكوه‌شان بعد از قرن پنجم هجري به اهميت خاصي رسيد و تا پيش ازاسلام صرفا به صورت‌هاي «مربع» و «مستطيل» و «مثلث» و گاهي هشت ضلعي منظم ودايره منقوش و منقور مي‌گرديده است. اين اشكال به دليل تحرك‌پذيري فراوان‌شان در بسياري از مكان‌ها مورد استفاده قرار گرفته است. ويژگي ديگري كه باعث استفاده فراوان از نقوش هندسي شده، خاصيت گسترش يابنده‌ي آن مي‌باشد كه به دليل قابليت پوشانندگي مورد توجه هنرمندان مسلمان بوده است. در دوره صفويه نقوش هندسي در كاشي‌كاري بناها بسيار به كار گرفته شده است.

۴- تمدن اسلامی در عصر عثمانی: Ottoman architecture(1290–۱۹۲۳ CE)

مکتب عثمانی با تکیه و استفاده از عناصر معماری بیزانس به خصوص کلیسای ایاصوفیا هویت خود را تثبیت نمود معماری مکتب عثمانی به مانند مکتب اسپانیا از تفکر اولیه اسلام پیروی ننموده است. در این شیوه شاهد توجه بیش از حد معمار به نمای بیرونی بنا هستیم.

۴-۱- ویژگی‌های معماری عثمانی:

۱-گنبد خانه‌ی مرکزی وسیع و فراخ ۲- شبستان‌ها در طرفین گنبدخانه ۳- گنبد مرکزی و نیم گنبدها فرعی ممتعدد ۴ – توجه به نمای بیرون بنا ۵- استفاده از طاق‌های پلکانی ۶- استفاده از مناره‌ها در چهار سوی بنا به شیوه‌ای بیزانسی

۴-۲- نمونه های از بناهای معروف دوره عثمانی:

۴-۲-۱- مسجد سلطان احمد: مسجد سلطان احمد ترکیه، در استانبول، يکي از زيباترين مساجد دنيا و از نمونه‌هاي منحصر به‌ فرد و شگفت ‌انگيز معماري دوره امپراتوري عثماني به‌شمار مي‌آيد. اين مسجد به‌دليل به‌کار رفتن کاشي‌هاي آبي رنگ در طراحي داخلي به نام مسجد آبي شناخته شد..سلطان احمد اول سال ۱۶۰۹۹ ميلادي دستور ساخت اين مسجد را داد و در ۱۶۱۹ میلادی اين بناي باشکوه تکميل شود. ساختار اين مسجد شبيه مکعب است و فضاي بيروني آن را مجموعه‌اي از گنبدها و شبه‌گنبدها پوشانده که با يک هارموني زيبا چشم را به سمت انتهاي گنبد اصلي هدايت مي‌کنند. گفته مي‌شود وقتي سلطان احمد دستور داد شش گلدسته بسيار بلند براي اين مسجد طراحي کنند، سخت با مخالفت روبه‌رو شد، چون تا آن زمان فقط مسجدالحرام (مکه مکرمه) شش گلدسته داشت. به‌همين خاطر او دستور داد گلدسته ديگري براي مسجدالحرام ساخته شود تا به اين ترتيب مسجدالحرام همچنان از ديگر مساجد دنيا متمايز باشد.

مسجد سلطان احمد

تزئینات مسجد سلطان احمد

۴-۲-۲- مسجد شاهزاده مهمت : این مسجد در سال ۱۵۴۸ بعد از فوت آنی مهمت فرزند سلطان سلیمان در سن ۲۱ سالگی به یاد او احداث شد. که به مختصرا به شهزاده معروف شده است. قبه ۱۹ متر بوده و ارتفاع ۳۷۷ متر دارد. این مسجد دو مناره است. در زمان قدیم کولیه مسجد دارای کتابخانه ، حکیم خانه ، مدرسه ،و…بوده است. امروزه توربه شهزاده مهمت (محمد) و دخترش که با چینیهای ایزنیک تزیین شده است در این مکان زیارت می شود.

مسجد شاهزاده مهمت

تزئینات مسجد شاهزاده مهمت

۴-۲-۳- مسجد مهریماه سلطان: این مسجد کوچک در سال ۵۶۵ ۱ توسط معمار سینان به اسم یکی از دخترهای سلطان سلیمان در روی تپه ششم و نزدیک سورهای ادیرنه قاپی استانبول نزدیک سولو کوله و در ارتفاعی ترین نقطه استانبول قدیم در ادیرنه قاپی است. اگر دقت کرده باشید در زمانهای قدیم درهای ورودی (قاپی) در اسم محل تاثیر زیادی داشته مثلا ادیرنه قاپی، قوم قاپی ، یا عالی قاپو و…

مسجد مهری ماه سلطان

۴-۲-۴- مسجد رستم پاشا: مسجد رستم پاشا یکی از مساجد شهر استانبول در ترکیه است. این مسجد در سال ۱۳۶۱ به دستور رستم پاشا صدراعظم و توسط معمار سینان ساخته شده‌است. ارزش اصلی مسجد ناشی از نقوش گل‌هایی مانند میخک، مینا، لاله، رز و زنبق بعنوان نمونه‌ای از چینی کاری در قرن ۱۶ در دیوارهای شبستان ورودی و هم در ستون‌های پافیلی داخلی است. از میان آنها نمای كاشیكاری شده مسجد با كاشی‌های ایزنیك پیداست، از همان نوع كاشی‌های زیبای داخل. و یك گنبد بسیار زیبا توسط چهار ستون استوار شده است.كاشیكاری‌ها حكایت از ثروت و نفوذ رستم پاشا دارند. كاشی‌های ایزنیك بسیار گرانقیمت و پر اقبال هستند.

مسجد رستم پاشا

۵- تزئين و نقش :

ميل به نمايش زيبايی و شکوه در انسان سبب شده، که از همان ابتدا هر مصنوع دست خود را مزيّن و زيبا بسازد. تزيين در معماری اسلامی ساختمان را همچون پوششی در بر می گيرد. عناصر تزيين بيشتر شامل خوشنويسی، نقوش هندسی و گياهی، نور و آب بود. ولی تکثير و تلفيق آنها جلو ه های غنی و درخشانی از فرم های مختلف را به نمايش می گذاشت. در اين معماری از آنجايی که هنر و عناصر تزيينی در خدمت اعتقادات بود و اين عقايد بر کل زندگی و کاربری های مختلف معماری جاری بود، بنابراين در نوعی خاص از بنا به کار نمی رفت. بلکه برای تمامی انواع بناها و اشيا، در تمامی سرزمينها به کار گرفته می شد.

۵-۱ اصول کلی تزيينات :

تزيينات در معماری ايرانی از چندين اصل بنيادی پيروی می کرده است، نخستين آن، اصل بی زمانی و بی مکانی نقوش است. بدان معنا که نقوش به کار رفته در تزيينات هنری متعلق به دوره يا زمان خاص و يا فقط به کار رفته در مکان يا هنر خاصی نمی باشد. همان نقشی که در اصفهان دورهٔ صفوی به کار رفته در خراسان دورهٔ سلجوقی، هم در معماری و هم در ساير هنرها به کار رفته است. اصل ديگر اينکه در تزيين، چه روی اشيا و چه روی بنا هر نقشی، جزئی از يک الگوی کلی بود. که هم اجزای نقش، خود کامل بودند وهم، در کنار هم قرارگيریِ اين اجزا، خود نقشی کامل را ايجاد می کرد. ويژگی ديگر نقوش قابليت گسترش آنها تا بی نهايت و يا کاهش آنها می باشد.

۵-۲- عناصر تزئين:

نقش عناصر تزيين در معماری ايرانی يک نقش محوری و يکی از عوامل عمده وحدت انواع مختلف هنرها می باشد.

۵-۲-۱- خوشنويسی: از زمان اختراع خط، نوشتن روی بناها و مصنوعات به منظور تزيين، بيان اعتقادات و يا به يادگار گذاشتن حوادث و وقايع برای آيندگان، مرسوم بوده است. خوشنويسی نيز چون ساير تزيينات اسلامی پيوندی نزديک با هندسه، تناسبات و روابط رياضيات داشته و تناسب حروف و ميزان خم وچم آنها دارای نظمی خاص بوده است. کتيبه های خطاطی شده از عناصر شاخص تزيينی در اکثر بناهای دوران اسلامی بوده است.

۵-۲-۲- نقوش هندسی: هنرمند ان اسلامي طرح هاي هند سي را به د رجه اي ازکمال و پيچيد گي رساندند که تا آن زمان د ست نيافتني بود.اين طرح ها د ر قالب ترکيب د لنشيني از تکرار، تقارن و پيوسته بودن عناصر بيان مي شوند نقوش هندسی در هنر ايرانی تنها مايه لذّت چشم يا ذهن نبوده، بلکه مفهومی بسيار عميق تر داشته است. غربيان تحريم شمايل کشی و ترسيم اندام انسان، حيوانات و يا ساخت مجسمه هايی از آنها را باعث رواج نقوش هندسی و گياهی در هنرهای اسلامی می دانند. در صورتی که حتی اگر اين تحريم هم صورت نمی پذيرفت، هنرمندان به دليل همخوانی با مبانی نظری اسلام از نقوش هندسی بهره می بردند. در اسلام علم هندسه در هنر به کار گرفته شد، و در غياب اندازه ها و ابزار امروزی از دايره به عنوان پايه ای برای تکثير نقوش و جلوه های گوناگون تودرتوی آن که نمادی از ايجاد کثرت (مخلوقات ) خداوند (از واحد)خداوند متعال در عالم می باشد، استفاده شد.

نقوش هندسی در معماری

۵-۲-۳- نقوش گياهی: انسان از ابتدا نخستين ادراک مبهم ولی اساسی خود از جهان خارج را با نقوش و اشکال تزيينی بيان نمود. نقش مايه های برگرفته از تاک (انگور)، گل سرخ، نيلوفرآبی، گل انار و … و پيچش آنها در هنر دوران اسلامی نقطهٔ آغازی بر مجموعه ای از اشکال با معنا شد، که آن را اسليمی گويند. اگر چه شکل ظاهری نقوش گياهی مفصل و پيچيده است، ولی از وضوح کامل برخوردار می باشند.

قاب کاشی تزيينی با نقوش اسليمی در ايوان جنوبی مسجد جمعه (جامع) اصفهان

۵-۲-۴- نور: الله نور السموات » نور در معماری ايران بعد از اسلام نماد وحدت الهی است( آيه ٣٥ سوره نور) خداوند را نور آسمان ها و زمين می نامد. نور در اين معماری علاوه بر بعد مذهبی، باعث مشخّص تر شدن عناصر تزيين می شود. عناصر تزيينی در معماری دورهٔ اسلامی به گونه ای طراحی و اجرا شده اند که با سطوح برّاق و درخشنده باعث انعکاس نور در فضا شوند. همانگونه که از تجزيهٔ نور، رنگ های مختلف رنگين کمان حاصل می شود، در نتيجهٔ ورود نور در فضا نيز رنگ های مختلف ديده می شود. در اين معماری همچنين از نور در کنار تاريکی استفاده کرده اند تا جلوهٔ روشنايی بيشتر نمايان شود.

۵-۲-۵- آب: آب يکی ازمکمّل های اصلی تزيينات معماری دوران اسلامی بوده است. بهره گيری از آن برای تزيين، آرامش و استفاده جهت آبياری در معماری خانه ها و کاخ ها و باغ ها مرسوم بوده است (سوره انبيا،آيه۳۰ ) آب را منشأ حيات و زندگی دانسته است: (( وجعلنا من الماء کل شیء حی )) در بناهای مذهبی آب کارکردی عبادی نيز داشته و جهت گرفتن وضو به کار می رفته است. در معماری بخش انعکاس يافته بنا در آب، اهميّتی به اندازهٔ خود مادی و واقعی آن را داشته است. ( کاخ چهل ستون)

۵-۳- روش های اجرای تزيينات در معماری:

معماری ايران زمينهٔ پرورش، شکل گيری و تکامل هنرها و فنون بسياری را فراهم نمود. هرکدام از اين فنون به گونه ای معماری ايران را آراسته اند ومعماران توانسته اند به ياری آنها به اهداف متعالی معمارانهٔ خود دست يابند. در اين معماری هيچ کاری تنها به خاطر تزيين انجام نمی پذيرفت، بلکه در پس هر عنصر تزيينی دليلی فنّی، کاربردی و يا متعالی وجود داشت.

۵-۳-۱- کاشی کاری:

در ميان هنرها و فنون، کاشی کاری هنر ممتازی است، که گوناگونی و تنوّع بسياری دارد. اين تنوّع در قالب پنج گروه بزرگ کاشی کاری، می باشد. که عبارتند از: کاشی تراشيده (معرّق)، کاشی درهم(معقّلی)، کاشی زيررنگی، کاشی هفت رنگی و کاشی کاری با کاشی نره. مساجد و مدارس صفویه به طور کلی با پوششی از کاشی ها در درون و بیرون بنا تزیین شده اند. در حالیکه کاربرد کاشی های معرق تداوم می یافت، شاه عباس که برای دیدن بناهای مذهبی کامل نشده اش بی تاب بود، استفاده بیشتر از تکنیک سریع کاشی هفت رنگ را تقویت کرد.

هنر کاشی کاری ترکیه تا حد زیادی تحت تأثیر سنتهای خراسانی قرار داشت. در قرن نهم هجری (تا سال ۸۷۵ ه.ق) هنرمندان خراسانی با انگیزه اشتغال به فعالیت در ترکیه می پرداختند. در قرن دهم هجری، ایزنیک مرکز تولید ظروف سفالی و کاشی در ترکیه محسوب می شد. یک رنگ سرخ درخشان جدید و یک دوغاب غنی شده از آهن به صورت ضخیم غیر قابل نفوذ به زیر لعاب، به کار گرفته می شده که از ویژگی های کاشی ایزنیک به شمار می آمد. یک سبک برگدار زیبا با طراحی های واقعی از گل های لاله، سنبل و میخک نیز بر روی کاشی ها، منسوجات، جلدسازی و سایر هنرهای ترکیه قرن دهم مورد استفاده قرار گرفتند.

۵-۳-۲- گچ بری: از گذشته های دور، گچ بری به صورت کنده کاری و برجسته کاری از اجزای مهم تزيينات معماری به خصوص در کاخ ها بوده است. در بعضی مواقع از گچ کاری و نقّاشی در کنار هم استفاده می کردند. (معماری عثمانی) گچ به دليل شکل پذيری فراوانش مورد توجّه هنرمندان ايرانی بوده است.

۵-۳-۲-۱-هنر گچ ‌بری دوره صفوی: در دوره صفویه هنر گچ بری وارد روشهای خاص شده‌است. به طوری که زیباترین مقرنس بندی های گچی با عناصر گوناگون بخوصوص مقرنس بندی‌های طاس و نیم نیم طاس همراه با نقوش گل و گیاه با انواع تیغه‌های گچی دالبری زینت بخش کاخ های شاهی به بهترین شکل ممکن گردیده‌است.

در این میان می‌توان به پدیده‌های ارزشمند مقرنس قطار کاربندی ها و یزدی بندی های گچی بسیار شگرف کاخ هشت بهشت و سر درب بازار قیصریه در اصفهان بخصوص دالبرهای تیغه منقوش از ظروف گوناگون همچون تنگ و سبو مقرنس بندی‌های طاسه دار گچی در تالارهای شاه نشین و موسیقی کاخ عالی قاپو دیگر یاد فراوان داشت.

۵-۳-۳- نگارگری: در سده دهم هجري شيوه مصورسازي و نسخ خطي ايران به الگويي براي هنرمندان عثماني تبديل شده بود. نگارگري و مصورسازي ايراني همواره در جست و جوي زباني شاعرانه و هنري بوده اما نگارگري عثماني درست در نقطه مقابل آن قرار دارد. به اين معني که مضمون نگاره هاي عثماني اغلب حماسي يا غنايي است و بازگويي وقايع را به داستان هاي اسطوره اي ترجيح مي دادند. اين اختلاف سبب شده نگارگري ايراني مانند همان اسطوره ها، محدوديت زماني و مكاني را پشت سر گذاشته و تأثيرگذارتر از آثار عثماني به نظر برسد که شکل روزنامه اي خبري به خود گرفته بودند. همچنین در مساجد ترکیه می توان استفاده از نگارگری با ترکیبی از نقش طلاکاری را در طرح های اسلیمی مشاهده کرد.

نگارگری قرن ۱۵ میلادی -عثمانی

۵-۴- اجزای تزيين:

۵-۴-۱- قاب بندی: تزئين معماری ايرانی فقط به غنا و پيچيدگی آن منحصر نمی باشد .بر اين تزيين نظمی از شبکه های اصلی و فرعی حاکم بود و قاب هايی پديد می آورد که نماهای پيشين و پسين بنا با آن تنظيم می شد. مثلاً در سردر ورودی مسجد شيخ لطف الله حضور قوسی فرو رفته در داخل مستطيل قاب دور آن، نقش مايه ای است، که در سراسر تاريخ معماری دوران اسلامی تکرار شده است.

گاهی پنجره ها، همان نقش قاب را، در عمق کمتری تکرار می کردند.

۵-۴-۲- مقرنس: مقرنس به صورت سادهٔ آن در قبل اسلام نيز در ايران مورد استفاده قرار می گرفته است. مقرنس از جمله عناصر تزيينی در معماری ايران است که علاوه بر سطح به صورت حجم هم ارائه می شده است. مقرنس طاقچه هايی مانند کندوی زنبور عسل و استالاگتيت هستند که در کنار يا بالای هم، مانند مجموعه ای بلور، بر راستای محورهای مختلف قرار می گرفته اند.

۶- نتیجه گیری : عناصر تزئینی مانند خوشنویسی، نقوش هندسی، نقوش گیاهی، کاربرد نور و آب از ویژگی های مشترک در معماری اسلامی است. اما از آنجا که هنر هر مرزبوم به صورت ملی ریشه در فرهنگ و تمدن آن دارد، می بینیم در ایران در دوره صفوی هنرهای نگارگری، گچ بری و کاشیکاری به اوج کمال خود رسیده است. که می توان ریشه آن را در دوره های تیموری، ساسانی و … یافت. لذا با توجه به الگو برداری هایی که حکومت عثمانی از هنر ایرانی برداشت کرده است می بینیم الگو ها بیشتر تحت تاثیر غرب و معماری بیزانس شکل گرفته است. بطور مثال بیشتر مساجد عثمانی تحت الگوی کلیسای ایاصوفیه می باشند، همانطور که در ایران تحت الکوی چهار ایوانی می باشد. استفاده وسیع از نگارگری در تزئینات مساجد و کاخ های عثمانی، و استفاده وسیع کاشی هفت رنگ در ایران مورد توجه و تفاوت های آن دوره است. در دسته بندی استفاده از الگوهای تزئینات نیز می توان معماری صفوی را بیشتر تحت تاثیر الگوهای هندسی و اسلیمی، و معماری عثمانی را تحت تاثیر الگوهای آرابسک قرار داد.

مراجع

آرتور، اپهام پوپ، معماري ايران، ترجمه غلامحسين صدر افشاري، اروميه، انتشارات انزلي، ۱۳۶۶٫
اردلان، نادر، حس وحدت، ترجمه‌ي حميد شاهرخ، تهران، نشر خاك، ۱۳۸۰٫
۳- ارنست کونل – شهریار مالکی هادی اقدیس و طرحهایی از استاد محمد باقر ناشر فرهنگ سرای تهران-مقاله

۴-استيرلن، هانری، اصفهان تصوير بهشت، ترجمه جمشيد ارجمند، تهران: فرزان روز.۱۳۷۷٫
۵-آیرملو-سحر/مسجد سلطان احمد و ایا صوفیا/معماری و ساختمان شماره مسلسل ۱۱-
۶- برند، باربارا، هنر اسلامي، ترجمه مهناز شايسته فر، تهران، موسسه مطالعات هنرهاي اسلامي، ۱۳۸۳٫

۷- بورکهارت، تيتوس، هنر اسلامی، زبان و بيان، ترجمه مسعود رجب نيا، تهران: سروش.۱۳۶۵٫
۸- بهنام ، عیسی، نخستین جامعه های انسانی در سرزمین ایران، «مجله هنر ومردم» دوره جدید ۱۱۶، تهران، ۱۳۵۱.

۹- پاپادوپولو، معماری اسلامی، ترجمه حشمت جزنی، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.۱۳۶۸٫
۱۰- پُرادا، ایدت ، هنر ایران باستان «تمدنهای پیش ازاسلام»، ترجمه یوسف مجیدزاده، تهران، ۱۳۵۷.

۱۱- پوپ، آرتور، معماری ايران، ترجمه غلامحسين صدری افشار، تهران: انتشارات فرهنگان. ۱۳۷۳٫
۱۲- پيرنيا، محمدكريم، سبك‌شناسي معماري ايران دوره‌ي اسلامي، تهران، انتشارات معمار، ۱۳۸۳٫
۱۳- تقوی نژادديلمی، محمدرضا، معماری و شهرسازی در گذر زمان، تهران: فرهنگسرای يساولی.۱۳۶۶٫

۱۴- حاجی قاسم، کامبيز، گنج نامه دفتر چهاردهم: خانه های يزد، تهران: دانشگاه شهيد بهشتی.۱۳۸۳٫

۱۵- حبيبی، سيد محسن، از شار تا شهر، چاپ هفتم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.۱۳۸۶٫
۱۶- خوانساری، مهدی / مقتدر، محمدرضا / ياوری، مينوش، باغ ايرانی بازتابی از بهشت، ترجمهٔ مهندسين مشاور آران، تهران: سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری،۱۳۸۳٫
۱۷- رفيعی مهرآبادی، ابوالقاسم، آثار ملی اصفهان، تهران: انجمن آثار ملی.۱۳۵۲٫
. ۱۸- طرحهای اسلامی او اویلسون ترجمه محمدرضا ریاضی ص ۱۳۸-۱۳۷ تهران ۱۳۷۷
۱۹- كياني، محمديوسف، تاريخ هنر معماري ايران دوره اسلامي، تهران، انتشارات سمت، ۱۳۸۴٫

۲۰- هندسه پنهان در نمای مسجد شيخ لطف الله » ، حاجی قاسم، کامبيز، مجله صفّه، شماره های ٢١ و ٢٢ ، ص ٣٣ ٢٨،۱۳۷۵٫

در معماري تزئيني، هر نقش وراي ارزش صوري خود، داراي ارزشي برگرفته از فرهنگ و بيانگر عقيده و آرمان تداوم يافته مردم جامعه در نسل‌ها بود. آرايه‌هاي معماري از سويي ذهن بيننده را به زيبايي صوري و ظاهري نقش‌ها و نوع كاربري فضاهاي بنايي كه نقش و نگارها بر ديوارهاي آن نشسته، فرا مي‌خواندند و از سوي ديگر ديدگاه بيننده را به قلمرو و راز و رمزهاي فرهنگي و ديني پوشيده در مفاهيم نقش‌ها مي‌گشودند.

فرهنگ و هنر معماري سنتي در ايران صورتي شفاهي داشته و از راه تعليم حضوري و تقليد انتقال مي‌يافته است. حافظان و ناقلان فرهنگ و هنر معماري گروهي هنرمند برخاسته از ميان توده مردم كم‌سواد يا بي‌سواد بودند كه بيرون از عرصه آموزش‌هاي مدرسي و با بهره‌گيري از تجربيات و استعداد و ذوق هنري شخصي و ايمان و اعتقاد ديني استوار خود، مجموعه آثاري درخشان و پايدار در تاريخ فرهنگ معماري ايران اسلامي پديد‌ آوردند.

اين گروه معماران هنرمند در نقش‌پردازي و آذين‌بندي بناها، هم در جنبه زيباشناختي نقش‌ها و هم به جنبه فرهنگي آنها نظر داشتند و در كار هنري خود سليقه شخصي و الهاماتي را كه مخالف با روند عمومي باورهاي فرهنگي مردم بود، دخالت نمي‌دادند و به پاس و حرمت پيشگامان معماري و سنت‌هاي فرهنگي، كارهاي پيشينيان را تقليد مي‌كردند و حتي المقدور از حوزه كار و انديشه آنان پا فراتر نمي‌گذاشتند. «اين شكيبايي و انكار نقش در همكاري با نسل‌هاي پيش، همواره يكي از منابع نيرو و اصالت هنر ايران در بهتري ادوار بوده است.»

به گفته يكي از مردم‌شناسان، اين آرايه‌ها يك نظام نمادي «باز» آشكار را در برابر يك نظام نمادي «پوشيده» و پنهان قرار مي‌دادند. با دريافت مفاهيم نمادي نقش و نگارها در معماري تزئيني و ريشه‌يابي آنها مي‌توان به شناخت ذهن و انديشه معماران و در نتيجه به فرهنگ مردم و جهان‌بيني و آرمان‌هاي آنان دست يافت.

منبع الهام معماران

معماران سنتي ايران در خلق آثار هنري و ساخت و پرداخت نقش‌هاي آذيني، به طور كلي از دو منبع بزرگ و فياض طبيعت و فرهنگ الهام مي‌گرفتند. با آن كه طبيعت نقش و پايگاه برجسته‌اي در الهام‌بخشي و صورت‌بندي شكل‌ها در ذهن معماران داشت، اما نقطه نظر معماران در استفاده از پديده‌هاي طبيعت، نمايش مطلق نمودهاي طبيعي نبود، بلكه در بيشتر موارد، شكل‌هاي طبيعي زيست‌بومي وسيله و زبان هنرمند در القاي مفاهيم و انديشه‌هاي فرهنگي _‌ ديني و آرمان‌هاي جمعي مردم بود.

در تاريخ معماري ايران، به عقيده آرتور پوپ، سه عامل در خلق آثار هنري بسيار مهم و موثر بوده‌اند:‌ نخست، فرهنگ و فرهنگ‌هايي كه ايران در دوره حيات تاريخي با آنها تماس داشته؛ دوم، دين و مذهب و طريقت‌هاي عرفاني؛ و سوم سنت‌ها كه با گذر زمان برهم انباشته و متراكم شده و هر نسل تجربه‌ها و سليقه‌هاي نسل‌هاي پيشين را از راه تقليد حفظ كرده و در ايجاد هنر به كار برده است. در واقع، انگيزه اصلي معماران سنتي ايران در نقش‌پردازي و تزيين بناها، به خصوص بناهاي مذهبي، بيان مفاهيم فرهنگي و باورهاي ديني مردم جامعه همراه با برداشت‌هاي هنرمندانه خود بود. از اين رو، اين گروه هنرمند از نقش‌ها و شكل‌ها همچون نمادهاي تصويري استفاده مي‌كردند و با آنها آرمان‌هاي جمعي و جهان‌بيني ديني مردم را تخليد و تبليغ مي‌كردند. رسالت آنان در اين كوشش، از سويي تقرب به درگاه الهي و به دست آوردن رضاي خاطر خدا، از سوي ديگر حفظ و انتقال مظاهر علوي و عناصر معنوي _‌ قدسي فرهنگ از طريق ارايه اين شكل‌ها به نسل‌هاي آينده بود.

شيوه كاربرد الهامات

معماران در به كارگيري الهامات خود و تجسم آنها به شكل‌هاي نمادين، از دو شيوه واقع‌گرايانه و آرمان‌گرايانه در معماري بناها استفاده مي‌كردند.

در شيوه واقع‌گرايانه، نگاه معمار مطلقا به ظرايف و زيبايي‌هاي طبيعي شكل‌ها و حجم‌ها در طبيعت زيست _ بومي بود و معمار از اين شكل‌ها و حجم‌ها عينا در ساخت و ايجاد نقش‌ها تقليد مي‌كرد. نقش‌ها را به دو صورت، يكي به صورت واقعي آنها در طبيعت و يكي ديگر به صورت انتزاعي، استليزه به كار مي‌گرفت. در ارايه صورت هاي انتزاعي، معمار خود را از بند تقيد طبيعت آزاد و رها مي‌كرد و با درهم ريختن شكل‌هاي واقعي و استحاله آنها، نقش‌هايي خاص پديد مي‌آورد. نقش‌هاي اسليمي گياهي و نقش‌هايي مانند «پابزي» و «دم‌كلاغي»، از نمونه‌هاي نقش‌هاي انتزاعي هستند.

در شيوه آرمان‌گرايانه، در حالي كه معمار از شكل‌ها و حجم‌هاي واقعي در طبيعت، در نقش‌پردازي استفاده مي‌كرد، ليكن نگاهش به معاني و مفاهيم شكل‌هاي طبيعي در فرهنگ و راز و رمز‌هاي پوشيده و پنهان آنها در ذهن جامعه بود. در اين شيوه آذين‌بندي، معمار مي‌كوشيد تا با حفظ جنبه‌هاي زيباشناختي پديده‌هاي طبيعي، ارزش و نقش نمادين و آرماني آنها را در جامعه ملحوظ بدارد.

آذين‌بندي گياهي

تزئين معماري بناها با نقش درخت و گل و بوته به يك عقيده بسيار كهن درباره قداست رستني‌ها و گياهان در زندگي انسان ارتباط دارد. درخت در پنداشت مردم جامعه‌هاي قديم مظهر حيات، باروري و قدرت بوده و برخي از آنها نقش مهم و برجسته‌اي در آئين‌ها و مناسك مذهبي مردم داشته است. الياده معتقد است كه درخت «همواره به خاطر آن چه به وساطت آن مكشوف مي‌شده و براي معنايي كه درخت متضمن آن بوده و بر آن دلالت مي‌كرده، مسجود و معبود بوده است.»

بسياري از بناهاي مقدس اسلامي با نقش درخت و گياه و گل و بوته تزئين شده‌اند. درخت تاك يك نمونه از آرايه‌بندي بناهاي مقدس با نقش گياهي است. تاك در مشرق زمين «گياه زندگي»، تصور مي‌شده و نماد «كيهان» بوده است. نقش اسليمي درخت تاك با شاخه و برگ و خوشه‌هاي انگور در درون طاق بزرگ محراب مسجد جامع نائين و نقش درخت تاك بر فرورفتگي ديوار محراب مسجد جامع قيروان در تونس كه آن را با زر بر زمينه‌اي سياه پرداخته‌اند، نمونه‌هايي از آذين‌بندي گياهي به شمار مي‌روند. نقش تاك در محراب قيروان را «مظهر خرد»، و «درخت دنيا»‌ دانسته است.

نمونه‌اي ديگر از آذين بندي گياهي با هدف آرمان‌گرايانه، بهره‌گيري از گياه پيچك و انداختن نقش آن معمولا بر سردر فضاهاي ورودي خانه‌هاست. معماران در انداختن نقش پيچك بر سردر ورودي، جدا از جنبه زيباشناختي اين گياه، به نيروي جاودانه و جنبه قدسيانه آن در فرهنگ عامه نيز نظر داشته‌اند. گياه پيچك در فرهنگ مردم همچون حرز و تعويذي براي دور كردن ارواح خبيث و شرير به كار مي‌رفت. نقش تزئيني پيچك بر سردر خانه‌ها، ساكنان را از چشم بد و آفت و بلا محفوظ مي‌داشت.

كتيبه‌بندي آذيني

آذين‌بندي سردر فضاهاي ورودي، ديوارها، درها، گنبدها و محراب‌ها در مساجد، زيارتگاه‌ها، آرامگاه‌ها، آب‌انبارها، سقاخانه‌ها، كاروانسراها و… با كتيبه و به قصد تبرك و تيمن و تقدس؛ از زمان‌هاي قديم مرسوم بوده است. براي تزئين كتابه‌ها از آيات قرآني، احاديث نبوي، ادعيه و اشعار غالبا مذهبي استفاده مي‌كردند. كتابه‌ها را معمولا با خط تزئيني ثلث كه دور و تموج و زيبايي ويژه تزئيني دارد، مي‌نوشتند و با نقش و نگارهايي بر زمينه گچ، چوب، كاشي و سنگ مي‌انداختند.

شمايل‌پردازي

يكي ديگر از شيوه‌هاي نقش‌پردازي آرمان‌گرايانه در معماري سنتي ايران، شمايل‌نگاري روي ديوارهاي برخي از بناها بوده است. هنر شمايل‌نگاري روي ديوار از زمان‌هاي بسيار كهن در ميان معماران تزئيني اين سرزمين رواج داشته است. در دوره پيش از اسلام به خصوص دوره ساساني، هنرمندان بسياري بودند كه ديوار ايوان‌ها و تالارها و تنه ستون‌ها را با چهره‌هايي از قهرمانان اسطوره‌اي و حماسي و صحنه‌هايي از داستان‌ها و افسانه‌ها نقش و نگارين مي‌كرده‌اند.
در دوره اسلامي نيز نقشينه كردن ديوار بناها با شمايل و با مضامين حماسي _ ملي و حماسي _ مذهبي رواج داشته است. منبع الهام نقاشان تزئيني بناها در شمايل پردازي‌هاي حماسي _ ملي، شاهنامه و چهره و پيكره قهرمانان و واقعه‌هاي حماسي‌ آن، مانند جنگ رستم و سهراب، رستم و اسفنديار، رستم و اشكبوس و رستم و ديو سپيد بود. اين هنرمندان معمولا سردر ورودي و ديوارهاي سربينه حمام‌ها، سردر كاروانسراها، دروازه‌ها، سراها، قيصريه‌ها، ورودي بازارچه‌ها، سردر زورخانه‌ها، ديوارهاي درون قهوه‌خانه‌ها و ايوان‌ها و سقف‌هاي خانه‌هاي اعيان را متناسب با كاربري‌هاي اجتماعي _ فرهنگي هر يك از فضاهاي اين بناها، با صورت‌ها و پيكره‌هاي پهلوانان و صحنه‌هاي رزمي و بزمي نقاشي مي‌كردند و مي‌آراستند.

معماري بناهاي شمايل نشان، انگاره‌هايي از واقعيت‌هاي تاريخي _ ديني و داستان‌هاي اسطوره‌اي _‌حماسي فرهنگ ايران‌زمين را در پيشگاه و نظر بينندگان نسل‌ها در توالي زمان مجسم مي‌سازد. بنا بر نظر كيپنبرگ شمايل‌نگاري توصيفي از چگونگي قرائت تصاوير موجود در فرهنگ‌ها به كمك خود تصاوير است. شمايل نگاري ما را قادر مي‌سازد كه بر اين اساس، وجوه كشف ناشده روح ملي و جهان‌بيني را بازسازي كنيم.

به جز آذين‌هاي گياهي و كتابه‌اي و شمايلي، آذين‌هاي ديگري نيز در معماري سنتي ايران به كار رفته‌اند، كه نشان‌گر آرمان‌هاي فرهنگي _‌ديني مردم جامعه مسلمان ايران هستند. براي مثال معماران تزئيني براي جلوه‌گر ساختن هستي خداوند و نشان دادن مظهري از او در بناهاي مقدس، از شيوه‌هاي گوناگون نقش‌پردازي در هنر معماري تزئيني بهره مي‌جستند.

همچنين در فرهنگ اسلامي، گنبد را مظهر آسمان و پايه‌هاي گنبد را مظهر زمين مي‌پندارند. بوركهارت از گنبد و پايه چهارگوش نگهدارنده آن و مقرنس‌هاي ميان گنبد و پايه‌ها، توجيهي بديع و زيبا دارد. مي‌گويد:‌«آسمان با حركت‌هاي مدور بي‌شمار و زمين با جهات چهارگانه همانند است. بنابراين، مقرنس‌ها با شكل كندو وارشان گنبد را كه نمادي است از آسمان، به پايه‌ها كه نمادي است از زمين، مي‌‌پيوندد و حركت آسماني را در نظام خاكي منعكس مي‌كند. همو ثبات و بي‌تحركي كعب گنبد را در معماري جايگاه‌هاي مقدس، مظهر و نماد كمال و يا حالت ثبات و بي‌زماني جهان معنا مي‌كند.

معماران سنتي در گزينش شكل‌هاي طبيعي براي نقشينه كردن بناها رسالت مهم و بزرگي در برابر فرهنگ و دين از سويي و مردم جامعه از سوي ديگر احساس مي‌كردند. هدف و آرمان اين هنرمندان ديندار و معتقد اين بود كه با نقش و نگارهايي كه بر در و ديوار بناها مي‌نشانند، پيوندي ميان جهان ناسوتي يا خاكي و جهان لاهوتي يا معنوي برقرار كنند و از اين راه رابطه‌اي ميان مردم جامعه و نيروهاي مقدس مينوي و رباني و مقربان بارگاه الهي پديد آورند. از اين رو، شكل‌ها و نقش‌هاي گياهان، جانوران، جامدات و اجرام سماوي را غالبا بر اساس مفاهيم نمادي ويژه آنها در فرهنگ و جامعه برمي‌گزيدند و در معماري به كار مي‌بردند. درك زبان رمزي اين نقش‌ها و دريافت معاني و مفاهيم آنها بسيار دشوار و فقط براي شماري از فرهنگواران و دينداران جامعه‌اي كه اين نقش‌ها در فرهنگ آن جامعه معنا گرفته، ممكن و ميسر بود.

هنر معماري اسلامي فراتر از صرف تجربه زيبايي شناختي است و در واقع جلوه‌اي نمادين از حقيقتي والاتر است كه انسان را از كثرت جهان بيرون به وحدت الهي مي‌رساند و در حقيقت جاي دادن انسان در حضور خدا از طريق قدسي كردن فضاست. در اين هنر تكنيك و زيبايي، وجوه مكمل خلاقيت هنري است و هنر از صنعتگري و كار صنعتگر از بقيه وجوه زندگي او خصوصاً زندگي روحاني او جدا نيست. هندسه بنا ساده است و شكل‌ها و خط‌هاي شكسته به جاي خطوط پيچ در پيچ گذشته متداول است و از پيمون بندي و تناسبات يكسان در ساختمان استفاده شده است. اما تكنيك‌هاي تزييني متنوعي از قبيل آجركاري، كاشي كاري، كتيبه ‌نگاري، گچ‌بري، آئينه‌كاري، تزيينات چوبي و حتي برخي از عناصر معماري مانند تويزه‌هاي كاذب، مقرنس و سه كنج در حد كمال خود در اين دوره مورد استفاده معماران و هنرمندان قرار گرفت. به طور كلی قرن دهم ویازدهم قمری، به عنوان دوران شكوفایی هنرهای اسلامی ایران، و اصفهان یكی از مهم ترین و زیباترین شهرهای این دوره بوده است. بناهای بزرگ شهر اغلب با كاشیكاریهای زیبا تزیین شده اند. وقتی شاه عباس اصفهان را پایتخت خود قرار داد، نقشه جدیدی برای شهر طرح كرد: خیابان بزرگ و معروف چهارباغ را او ساخت و طرفین خیابان را دستور داد درخت بكارند. این خیابان به پل بزرگی كه روی زاینده رود است، می رسد.

در میانه شهر، میدان بزرگ «نقش جهان» قرار دارد. مسجد امام (شاه) درسمت جنوب و قصر عالی قاپو در مغرب و مسجد شیخ لطف الله در مشرق و سردر بازار قیصریه در شمال آن جای گرفته اند. این میدان جای چوگان بازی بوده و دروازه های سنگی كه برای این بازی ساخته شده، هنوز در دو سوی میدان موجود است. در چهار سوی این میدان قریب دویست باب حجرات در دو طبقه ساخته شده است. بنای مسجد امام (شاه) كه در جنوب میدان واقع شده، از لحاظ معماری و كاشیكاری و حجاری و عظمت گنبد و مناره های بلند آن، از شاهكارهای قرن یازدهم قمری است. كتیبه سر در اصلی مسجد بر روی كاشی معرق وبه خط ثلث علیرضا عباسی نوشته شده و تاریخ ۱۰۲۵ ق. بر آن است. معمار این مسجد «استاد علی اكبر اصفهانی» و مباشر ساختمان «محب علی بیگالله» بوده اند.

عالی قاپو با ایوان بلند آن در مغرب میدان جای دارد. عالی قاپو دارای جلوخان و شش طبقه ساختمان است كه در هر طبقه تزیینات و گچبری و نقاشی موجود است. ایوان رفیع آن با ستونهای چوبی وسقف خاتم نیز بسیار جالب است. مسجد شیخ لطف الله كه در شرق میدان واقع شده، گنبد زیبایی دارد كه از كاشی پوشیده شده و طرح آن نقش تاك یا اسلیمی بزرگ است و با شكل و اندازه گنبد تناسب كاملی دارد. راهروی مسجد كه به شبستان و محراب بی نظیر آن منتهی می شود، دارای كاشیكاری خشتی بسیار زیبا و پنجره های سنگی مشبك است. كاشیكاری داخل شبستان شامل كاشیهای هفت رنگ و معرق كاریهای زیباست و كتیبه های معرق و قطار و پیچ كاشیس فیروزه ای و پنجره های مشبك كاشی است، طرح نقوش و رنگ آمیزیهای متنوع و الوان نارنجی و لاجوردی، جلال و زیبایی خیره كننده ای به این شبستان بخشیده است. كاشیكاری سقف داخلی شبستان، با طرح لوزی و ریزه كاریهای خاصی كه در آن به كار رفته اعجاب انگیز است. محراب كاشی معرق و مقرنس كاری آن نیز در زمره آثار مهم هنری است از لحاظ صنعت كاشی پزی و معرق كاری، شاهكاری به شمار می رود.

كاخ چهلستون، با ۲۰ ستون چوبی بلند در ایوان، و تالار آیینه با سقف منقوش و زراندود و منبت كاری وگچبری و نقاشیهای عالی، یكی از مشهورترین كاخهای این دوره است. قصر هشت بهشت نیز از نظر بُعد مناظر باغ به میزان وسیع تری اهمیت معماری دارد. این قصر را برای جشنهای مجلل درنظر گرفته بودند. شهرت این كاخ گذشته از جنبه معماری وزیبایی، به سبب استفاده ازسنگهای مرمر و طاق مقرنسكاری و نقاشی مناظر كاشیكاری خاص آن است. آیینه كاری این كاخ عامل دیگری در زیبایی بنا بوده است.

۳-۱- جايگاه نقوش هندسي در معماري عصر صفويه:

از مهم ترين ويژگي‌هاي تزيين بنا در دوره‌ي صفويه، مي‌توان به تبعيت از قاعده‌هاي تقارن، انعكاس، تكرار و نظم هندسي اشاره كرد. ضرورت تغيير شكل يك موتيف به شكل‌هاي كوچك‌تر، تكرار يا تقسيماتي از آن به انگيزه‌ي نشان دادن عمق و حركت در دنياي دو بعدي، از آن جمله‌اند.

طرح‌هاي هنري اسلامي گونه‌اي از طراحي‌هاي سنتي ايراني هستند كه در حين زيبايي و ملاحتي كه در كاربردهاي متنوع و بر سطح آثار و ابنيه متعدد دارا هستند، از يك سري قواعد واصول هنري و رياضيات فرمي بهره مي‌برند.

انواع نه چندان پيچيده و كم تنوعي از اين گونه طرح‌ها را درساير كشورها و در ايران ما قبل اسلام نيز مي‌توان جستجو كرد كه در آن‌جا به منظور جداسازي زمينه و بستر كار از كادرها و حواشي يا در تزيينات نواري و خطي آثار مختلف سنگي، چوبي، شيشه و موازئيك و همچنين در بخش‌هايي در داخل بناها مانند در و پنجره و سقف يا كف اتاق كه مواد و مصالح بكار رفته براي طراحي به تبعيت از فرم‌هاي هندسي است بكار گرفته شده‌اند. نقوش هندسي بر پايه تعبيرات و فرم‌هاي اصلي دايره مربع مثلث مستطيل لوزي بيضي ذوزنقه… است كه با ابزارهاي نقطه خط و سطح ساخته مي‌شود. اين نقوش پيچيده و زيبا ساختار ساده‌اي دارند واز تكرار واحدهاي دايره، مربع ومثلث به دست مي‌آيند. آن‌ها را مي‌توان تنها با استفاده از پرگار و خط كش و دانستن نحوه‌ي ترسيم مثلث، مربع، شش ضلعي ستاره و غيره رسم كرد و از تكرار و تقسيمات بعدي و افزودن خطوط مستقيم و منحني، مي‌توان طرح‌هاي نامحدودي به وجود آورد.

نقوش هندسي از ديرباز مورد توجه ايرانيان درخلق آثار پرشكوه‌شان بعد از قرن پنجم هجري به اهميت خاصي رسيد و تا پيش ازاسلام صرفا به صورت‌هاي «مربع» و «مستطيل» و «مثلث» و گاهي هشت ضلعي منظم ودايره منقوش و منقور مي‌گرديده است. اين اشكال به دليل تحرك‌پذيري فراوان‌شان در بسياري از مكان‌ها مورد استفاده قرار گرفته است. ويژگي ديگري كه باعث استفاده فراوان از نقوش هندسي شده، خاصيت گسترش يابنده‌ي آن مي‌باشد كه به دليل قابليت پوشانندگي مورد توجه هنرمندان مسلمان بوده است. در دوره صفويه نقوش هندسي در كاشي‌كاري بناها بسيار به كار گرفته شده است.

۴- تمدن اسلامی در عصر عثمانی: Ottoman architecture(1290–۱۹۲۳ CE)

مکتب عثمانی با تکیه و استفاده از عناصر معماری بیزانس به خصوص کلیسای ایاصوفیا هویت خود را تثبیت نمود معماری مکتب عثمانی به مانند مکتب اسپانیا از تفکر اولیه اسلام پیروی ننموده است. در این شیوه شاهد توجه بیش از حد معمار به نمای بیرونی بنا هستیم.

۴-۱- ویژگی‌های معماری عثمانی:

۱-گنبد خانه‌ی مرکزی وسیع و فراخ ۲- شبستان‌ها در طرفین گنبدخانه ۳- گنبد مرکزی و نیم گنبدها فرعی ممتعدد ۴ – توجه به نمای بیرون بنا ۵- استفاده از طاق‌های پلکانی ۶- استفاده از مناره‌ها در چهار سوی بنا به شیوه‌ای بیزانسی

۴-۲- نمونه های از بناهای معروف دوره عثمانی:

۴-۲-۱- مسجد سلطان احمد: مسجد سلطان احمد ترکیه، در استانبول، يکي از زيباترين مساجد دنيا و از نمونه‌هاي منحصر به‌ فرد و شگفت ‌انگيز معماري دوره امپراتوري عثماني به‌شمار مي‌آيد. اين مسجد به‌دليل به‌کار رفتن کاشي‌هاي آبي رنگ در طراحي داخلي به نام مسجد آبي شناخته شد..سلطان احمد اول سال ۱۶۰۹۹ ميلادي دستور ساخت اين مسجد را داد و در ۱۶۱۹ میلادی اين بناي باشکوه تکميل شود. ساختار اين مسجد شبيه مکعب است و فضاي بيروني آن را مجموعه‌اي از گنبدها و شبه‌گنبدها پوشانده که با يک هارموني زيبا چشم را به سمت انتهاي گنبد اصلي هدايت مي‌کنند. گفته مي‌شود وقتي سلطان احمد دستور داد شش گلدسته بسيار بلند براي اين مسجد طراحي کنند، سخت با مخالفت روبه‌رو شد، چون تا آن زمان فقط مسجدالحرام (مکه مکرمه) شش گلدسته داشت. به‌همين خاطر او دستور داد گلدسته ديگري براي مسجدالحرام ساخته شود تا به اين ترتيب مسجدالحرام همچنان از ديگر مساجد دنيا متمايز باشد.

مسجد سلطان احمد

تزئینات مسجد سلطان احمد

۴-۲-۲- مسجد شاهزاده مهمت : این مسجد در سال ۱۵۴۸ بعد از فوت آنی مهمت فرزند سلطان سلیمان در سن ۲۱ سالگی به یاد او احداث شد. که به مختصرا به شهزاده معروف شده است. قبه ۱۹ متر بوده و ارتفاع ۳۷۷ متر دارد. این مسجد دو مناره است. در زمان قدیم کولیه مسجد دارای کتابخانه ، حکیم خانه ، مدرسه ،و…بوده است. امروزه توربه شهزاده مهمت (محمد) و دخترش که با چینیهای ایزنیک تزیین شده است در این مکان زیارت می شود.

مسجد شاهزاده مهمت

تزئینات مسجد شاهزاده مهمت

۴-۲-۳- مسجد مهریماه سلطان: این مسجد کوچک در سال ۵۶۵ ۱ توسط معمار سینان به اسم یکی از دخترهای سلطان سلیمان در روی تپه ششم و نزدیک سورهای ادیرنه قاپی استانبول نزدیک سولو کوله و در ارتفاعی ترین نقطه استانبول قدیم در ادیرنه قاپی است. اگر دقت کرده باشید در زمانهای قدیم درهای ورودی (قاپی) در اسم محل تاثیر زیادی داشته مثلا ادیرنه قاپی، قوم قاپی ، یا عالی قاپو و…

مسجد مهری ماه سلطان

۴-۲-۴- مسجد رستم پاشا: مسجد رستم پاشا یکی از مساجد شهر استانبول در ترکیه است. این مسجد در سال ۱۳۶۱ به دستور رستم پاشا صدراعظم و توسط معمار سینان ساخته شده‌است. ارزش اصلی مسجد ناشی از نقوش گل‌هایی مانند میخک، مینا، لاله، رز و زنبق بعنوان نمونه‌ای از چینی کاری در قرن ۱۶ در دیوارهای شبستان ورودی و هم در ستون‌های پافیلی داخلی است. از میان آنها نمای كاشیكاری شده مسجد با كاشی‌های ایزنیك پیداست، از همان نوع كاشی‌های زیبای داخل. و یك گنبد بسیار زیبا توسط چهار ستون استوار شده است.كاشیكاری‌ها حكایت از ثروت و نفوذ رستم پاشا دارند. كاشی‌های ایزنیك بسیار گرانقیمت و پر اقبال هستند.

مسجد رستم پاشا

۵- تزئين و نقش :

ميل به نمايش زيبايی و شکوه در انسان سبب شده، که از همان ابتدا هر مصنوع دست خود را مزيّن و زيبا بسازد. تزيين در معماری اسلامی ساختمان را همچون پوششی در بر می گيرد. عناصر تزيين بيشتر شامل خوشنويسی، نقوش هندسی و گياهی، نور و آب بود. ولی تکثير و تلفيق آنها جلو ه های غنی و درخشانی از فرم های مختلف را به نمايش می گذاشت. در اين معماری از آنجايی که هنر و عناصر تزيينی در خدمت اعتقادات بود و اين عقايد بر کل زندگی و کاربری های مختلف معماری جاری بود، بنابراين در نوعی خاص از بنا به کار نمی رفت. بلکه برای تمامی انواع بناها و اشيا، در تمامی سرزمينها به کار گرفته می شد.

۵-۱ اصول کلی تزيينات :

تزيينات در معماری ايرانی از چندين اصل بنيادی پيروی می کرده است، نخستين آن، اصل بی زمانی و بی مکانی نقوش است. بدان معنا که نقوش به کار رفته در تزيينات هنری متعلق به دوره يا زمان خاص و يا فقط به کار رفته در مکان يا هنر خاصی نمی باشد. همان نقشی که در اصفهان دورهٔ صفوی به کار رفته در خراسان دورهٔ سلجوقی، هم در معماری و هم در ساير هنرها به کار رفته است. اصل ديگر اينکه در تزيين، چه روی اشيا و چه روی بنا هر نقشی، جزئی از يک الگوی کلی بود. که هم اجزای نقش، خود کامل بودند وهم، در کنار هم قرارگيریِ اين اجزا، خود نقشی کامل را ايجاد می کرد. ويژگی ديگر نقوش قابليت گسترش آنها تا بی نهايت و يا کاهش آنها می باشد.

۵-۲- عناصر تزئين:

نقش عناصر تزيين در معماری ايرانی يک نقش محوری و يکی از عوامل عمده وحدت انواع مختلف هنرها می باشد.

۵-۲-۱- خوشنويسی: از زمان اختراع خط، نوشتن روی بناها و مصنوعات به منظور تزيين، بيان اعتقادات و يا به يادگار گذاشتن حوادث و وقايع برای آيندگان، مرسوم بوده است. خوشنويسی نيز چون ساير تزيينات اسلامی پيوندی نزديک با هندسه، تناسبات و روابط رياضيات داشته و تناسب حروف و ميزان خم وچم آنها دارای نظمی خاص بوده است. کتيبه های خطاطی شده از عناصر شاخص تزيينی در اکثر بناهای دوران اسلامی بوده است.

۵-۲-۲- نقوش هندسی: هنرمند ان اسلامي طرح هاي هند سي را به د رجه اي ازکمال و پيچيد گي رساندند که تا آن زمان د ست نيافتني بود.اين طرح ها د ر قالب ترکيب د لنشيني از تکرار، تقارن و پيوسته بودن عناصر بيان مي شوند نقوش هندسی در هنر ايرانی تنها مايه لذّت چشم يا ذهن نبوده، بلکه مفهومی بسيار عميق تر داشته است. غربيان تحريم شمايل کشی و ترسيم اندام انسان، حيوانات و يا ساخت مجسمه هايی از آنها را باعث رواج نقوش هندسی و گياهی در هنرهای اسلامی می دانند. در صورتی که حتی اگر اين تحريم هم صورت نمی پذيرفت، هنرمندان به دليل همخوانی با مبانی نظری اسلام از نقوش هندسی بهره می بردند. در اسلام علم هندسه در هنر به کار گرفته شد، و در غياب اندازه ها و ابزار امروزی از دايره به عنوان پايه ای برای تکثير نقوش و جلوه های گوناگون تودرتوی آن که نمادی از ايجاد کثرت (مخلوقات ) خداوند (از واحد)خداوند متعال در عالم می باشد، استفاده شد.

نقوش هندسی در معماری

۵-۲-۳- نقوش گياهی: انسان از ابتدا نخستين ادراک مبهم ولی اساسی خود از جهان خارج را با نقوش و اشکال تزيينی بيان نمود. نقش مايه های برگرفته از تاک (انگور)، گل سرخ، نيلوفرآبی، گل انار و … و پيچش آنها در هنر دوران اسلامی نقطهٔ آغازی بر مجموعه ای از اشکال با معنا شد، که آن را اسليمی گويند. اگر چه شکل ظاهری نقوش گياهی مفصل و پيچيده است، ولی از وضوح کامل برخوردار می باشند.

قاب کاشی تزيينی با نقوش اسليمی در ايوان جنوبی مسجد جمعه (جامع) اصفهان

۵-۲-۴- نور: الله نور السموات » نور در معماری ايران بعد از اسلام نماد وحدت الهی است( آيه ٣٥ سوره نور) خداوند را نور آسمان ها و زمين می نامد. نور در اين معماری علاوه بر بعد مذهبی، باعث مشخّص تر شدن عناصر تزيين می شود. عناصر تزيينی در معماری دورهٔ اسلامی به گونه ای طراحی و اجرا شده اند که با سطوح برّاق و درخشنده باعث انعکاس نور در فضا شوند. همانگونه که از تجزيهٔ نور، رنگ های مختلف رنگين کمان حاصل می شود، در نتيجهٔ ورود نور در فضا نيز رنگ های مختلف ديده می شود. در اين معماری همچنين از نور در کنار تاريکی استفاده کرده اند تا جلوهٔ روشنايی بيشتر نمايان شود.

۵-۲-۵- آب: آب يکی ازمکمّل های اصلی تزيينات معماری دوران اسلامی بوده است. بهره گيری از آن برای تزيين، آرامش و استفاده جهت آبياری در معماری خانه ها و کاخ ها و باغ ها مرسوم بوده است (سوره انبيا،آيه۳۰ ) آب را منشأ حيات و زندگی دانسته است: (( وجعلنا من الماء کل شیء حی )) در بناهای مذهبی آب کارکردی عبادی نيز داشته و جهت گرفتن وضو به کار می رفته است. در معماری بخش انعکاس يافته بنا در آب، اهميّتی به اندازهٔ خود مادی و واقعی آن را داشته است. ( کاخ چهل ستون)

۵-۳- روش های اجرای تزيينات در معماری:

معماری ايران زمينهٔ پرورش، شکل گيری و تکامل هنرها و فنون بسياری را فراهم نمود. هرکدام از اين فنون به گونه ای معماری ايران را آراسته اند ومعماران توانسته اند به ياری آنها به اهداف متعالی معمارانهٔ خود دست يابند. در اين معماری هيچ کاری تنها به خاطر تزيين انجام نمی پذيرفت، بلکه در پس هر عنصر تزيينی دليلی فنّی، کاربردی و يا متعالی وجود داشت.

۵-۳-۱- کاشی کاری:

در ميان هنرها و فنون، کاشی کاری هنر ممتازی است، که گوناگونی و تنوّع بسياری دارد. اين تنوّع در قالب پنج گروه بزرگ کاشی کاری، می باشد. که عبارتند از: کاشی تراشيده (معرّق)، کاشی درهم(معقّلی)، کاشی زيررنگی، کاشی هفت رنگی و کاشی کاری با کاشی نره. مساجد و مدارس صفویه به طور کلی با پوششی از کاشی ها در درون و بیرون بنا تزیین شده اند. در حالیکه کاربرد کاشی های معرق تداوم می یافت، شاه عباس که برای دیدن بناهای مذهبی کامل نشده اش بی تاب بود، استفاده بیشتر از تکنیک سریع کاشی هفت رنگ را تقویت کرد.

هنر کاشی کاری ترکیه تا حد زیادی تحت تأثیر سنتهای خراسانی قرار داشت. در قرن نهم هجری (تا سال ۸۷۵ ه.ق) هنرمندان خراسانی با انگیزه اشتغال به فعالیت در ترکیه می پرداختند. در قرن دهم هجری، ایزنیک مرکز تولید ظروف سفالی و کاشی در ترکیه محسوب می شد. یک رنگ سرخ درخشان جدید و یک دوغاب غنی شده از آهن به صورت ضخیم غیر قابل نفوذ به زیر لعاب، به کار گرفته می شده که از ویژگی های کاشی ایزنیک به شمار می آمد. یک سبک برگدار زیبا با طراحی های واقعی از گل های لاله، سنبل و میخک نیز بر روی کاشی ها، منسوجات، جلدسازی و سایر هنرهای ترکیه قرن دهم مورد استفاده قرار گرفتند.

۵-۳-۲- گچ بری: از گذشته های دور، گچ بری به صورت کنده کاری و برجسته کاری از اجزای مهم تزيينات معماری به خصوص در کاخ ها بوده است. در بعضی مواقع از گچ کاری و نقّاشی در کنار هم استفاده می کردند. (معماری عثمانی) گچ به دليل شکل پذيری فراوانش مورد توجّه هنرمندان ايرانی بوده است.

۵-۳-۲-۱-هنر گچ ‌بری دوره صفوی: در دوره صفویه هنر گچ بری وارد روشهای خاص شده‌است. به طوری که زیباترین مقرنس بندی های گچی با عناصر گوناگون بخوصوص مقرنس بندی‌های طاس و نیم نیم طاس همراه با نقوش گل و گیاه با انواع تیغه‌های گچی دالبری زینت بخش کاخ های شاهی به بهترین شکل ممکن گردیده‌است.

در این میان می‌توان به پدیده‌های ارزشمند مقرنس قطار کاربندی ها و یزدی بندی های گچی بسیار شگرف کاخ هشت بهشت و سر درب بازار قیصریه در اصفهان بخصوص دالبرهای تیغه منقوش از ظروف گوناگون همچون تنگ و سبو مقرنس بندی‌های طاسه دار گچی در تالارهای شاه نشین و موسیقی کاخ عالی قاپو دیگر یاد فراوان داشت.

۵-۳-۳- نگارگری: در سده دهم هجري شيوه مصورسازي و نسخ خطي ايران به الگويي براي هنرمندان عثماني تبديل شده بود. نگارگري و مصورسازي ايراني همواره در جست و جوي زباني شاعرانه و هنري بوده اما نگارگري عثماني درست در نقطه مقابل آن قرار دارد. به اين معني که مضمون نگاره هاي عثماني اغلب حماسي يا غنايي است و بازگويي وقايع را به داستان هاي اسطوره اي ترجيح مي دادند. اين اختلاف سبب شده نگارگري ايراني مانند همان اسطوره ها، محدوديت زماني و مكاني را پشت سر گذاشته و تأثيرگذارتر از آثار عثماني به نظر برسد که شکل روزنامه اي خبري به خود گرفته بودند. همچنین در مساجد ترکیه می توان استفاده از نگارگری با ترکیبی از نقش طلاکاری را در طرح های اسلیمی مشاهده کرد.

نگارگری قرن ۱۵ میلادی -عثمانی

۵-۴- اجزای تزيين:

۵-۴-۱- قاب بندی: تزئين معماری ايرانی فقط به غنا و پيچيدگی آن منحصر نمی باشد .بر اين تزيين نظمی از شبکه های اصلی و فرعی حاکم بود و قاب هايی پديد می آورد که نماهای پيشين و پسين بنا با آن تنظيم می شد. مثلاً در سردر ورودی مسجد شيخ لطف الله حضور قوسی فرو رفته در داخل مستطيل قاب دور آن، نقش مايه ای است، که در سراسر تاريخ معماری دوران اسلامی تکرار شده است.

گاهی پنجره ها، همان نقش قاب را، در عمق کمتری تکرار می کردند.

۵-۴-۲- مقرنس: مقرنس به صورت سادهٔ آن در قبل اسلام نيز در ايران مورد استفاده قرار می گرفته است. مقرنس از جمله عناصر تزيينی در معماری ايران است که علاوه بر سطح به صورت حجم هم ارائه می شده است. مقرنس طاقچه هايی مانند کندوی زنبور عسل و استالاگتيت هستند که در کنار يا بالای هم، مانند مجموعه ای بلور، بر راستای محورهای مختلف قرار می گرفته اند.

۶- نتیجه گیری : عناصر تزئینی مانند خوشنویسی، نقوش هندسی، نقوش گیاهی، کاربرد نور و آب از ویژگی های مشترک در معماری اسلامی است. اما از آنجا که هنر هر مرزبوم به صورت ملی ریشه در فرهنگ و تمدن آن دارد، می بینیم در ایران در دوره صفوی هنرهای نگارگری، گچ بری و کاشیکاری به اوج کمال خود رسیده است. که می توان ریشه آن را در دوره های تیموری، ساسانی و … یافت. لذا با توجه به الگو برداری هایی که حکومت عثمانی از هنر ایرانی برداشت کرده است می بینیم الگو ها بیشتر تحت تاثیر غرب و معماری بیزانس شکل گرفته است. بطور مثال بیشتر مساجد عثمانی تحت الگوی کلیسای ایاصوفیه می باشند، همانطور که در ایران تحت الکوی چهار ایوانی می باشد. استفاده وسیع از نگارگری در تزئینات مساجد و کاخ های عثمانی، و استفاده وسیع کاشی هفت رنگ در ایران مورد توجه و تفاوت های آن دوره است. در دسته بندی استفاده از الگوهای تزئینات نیز می توان معماری صفوی را بیشتر تحت تاثیر الگوهای هندسی و اسلیمی، و معماری عثمانی را تحت تاثیر الگوهای آرابسک قرار داد.

مراجع

آرتور، اپهام پوپ، معماري ايران، ترجمه غلامحسين صدر افشاري، اروميه، انتشارات انزلي، ۱۳۶۶٫
اردلان، نادر، حس وحدت، ترجمه‌ي حميد شاهرخ، تهران، نشر خاك، ۱۳۸۰٫
۳- ارنست کونل – شهریار مالکی هادی اقدیس و طرحهایی از استاد محمد باقر ناشر فرهنگ سرای تهران-مقاله

۴-استيرلن، هانری، اصفهان تصوير بهشت، ترجمه جمشيد ارجمند، تهران: فرزان روز.۱۳۷۷٫

۵-آیرملو-سحر/مسجد سلطان احمد و ایا صوفیا/معماری و ساختمان شماره مسلسل ۱۱-

۶- برند، باربارا، هنر اسلامي، ترجمه مهناز شايسته فر، تهران، موسسه مطالعات هنرهاي اسلامي، ۱۳۸۳٫

۷- بورکهارت، تيتوس، هنر اسلامی، زبان و بيان، ترجمه مسعود رجب نيا، تهران: سروش.۱۳۶۵٫

۸- بهنام ، عیسی، نخستین جامعه های انسانی در سرزمین ایران، «مجله هنر ومردم» دوره جدید ۱۱۶، تهران، ۱۳۵۱.

۹- پاپادوپولو، معماری اسلامی، ترجمه حشمت جزنی، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.۱۳۶۸٫

۱۰- پُرادا، ایدت ، هنر ایران باستان «تمدنهای پیش ازاسلام»، ترجمه یوسف مجیدزاده، تهران، ۱۳۵۷.

۱۱- پوپ، آرتور، معماری ايران، ترجمه غلامحسين صدری افشار، تهران: انتشارات فرهنگان. ۱۳۷۳٫

۱۲- پيرنيا، محمدكريم، سبك‌شناسي معماري ايران دوره‌ي اسلامي، تهران، انتشارات معمار، ۱۳۸۳٫

۱۳- تقوی نژادديلمی، محمدرضا، معماری و شهرسازی در گذر زمان، تهران: فرهنگسرای يساولی.۱۳۶۶٫

۱۴- حاجی قاسم، کامبيز، گنج نامه دفتر چهاردهم: خانه های يزد، تهران: دانشگاه شهيد بهشتی.۱۳۸۳٫

۱۵- حبيبی، سيد محسن، از شار تا شهر، چاپ هفتم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.۱۳۸۶٫

۱۶- خوانساری، مهدی / مقتدر، محمدرضا / ياوری، مينوش، باغ ايرانی بازتابی از بهشت، ترجمهٔ مهندسين مشاور آران، تهران: سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری،۱۳۸۳٫

۱۷- رفيعی مهرآبادی، ابوالقاسم، آثار ملی اصفهان، تهران: انجمن آثار ملی.۱۳۵۲٫

. ۱۸- طرحهای اسلامی او اویلسون ترجمه محمدرضا ریاضی ص ۱۳۸-۱۳۷ تهران ۱۳۷۷

۱۹- كياني، محمديوسف، تاريخ هنر معماري ايران دوره اسلامي، تهران، انتشارات سمت، ۱۳۸۴٫

۲۰- هندسه پنهان در نمای مسجد شيخ لطف الله » ، حاجی قاسم، کامبيز، مجله صفّه، شماره های ٢١ و ٢٢ ، ص ٣٣ ٢٨،۱۳۷۵٫

پاورپوینت بررسی معماری اقلیمی سه شهر بوشهر، یزد، کاشان

پاورپوینت بررسی معماری اقلیمی سه شهر بوشهر، یزد، کاشان

توضیحات:
پاورپوینت بررسی معماری اقلیمی سه شهر بوشهر، یزد، کاشان، در حجم 46 اسلاید.

بخشی از متن:
استان بوشهر بر اساس آخرین سر شماری بالغ بر 743675 نفر جمعیت دارد از این مقدار 50.9 درصد در نقاط شهری و 49.1 درصد در نقاط روستایی و کمتر از یک درصد آنان غیر ساکن هستند …

فهرست مطالب:
بوشهر
مقدمه
خصوصیات اقلیمی
خصوصیات آب و هوا
میزان دما
میزان پوشش گیاهی
بافت شهر
فضاهای عمومی (با رویکرد مسجد)
مصالح بومی
ساختار حجمی
ساختار پلان
فضاهای سازماندهی شده در اطراف حیاط
عناصر پلان
ورودی
حیاط
اتاق
پنجره
طارمه
شناشیل
تزئینات
معماری دیروز و امروز
یزد
مقدمه
جغرافیای طبیعی و خصوصیات اقلیمی
میزان درجه حرارت
میزان بارندگی
بافت شهری
بررسی ساختار فضاهای معماری (مساجد)
تکیه امیر چخماق
مسجد جامع کبیر یزد
مسجد جامع فهرج
مصالح و سازه
ساختار حجمی
ساختار پلان
عناصر پلان
تزئینات
ارسی
کاشان
مقدمه
خصوصیات اقلیمی
خصوصیات آب و هوا
میزان دما
بافت شهری
مصالح بومی
ساختار پلان
عناصر پلان
جدول اصول رعايت شده در معماري بومي مناطق چهارگانه ايران
فرم مطلوب ساختمان در اقلیم های مختلف
منابع

 

پاورپوینت انسان شناسی و تاثیر آن بر معماری

پاورپوینت انسان شناسی و تاثیر آن بر معماری
توضیحات:
فایل پاورپوینت انسان شناسی و تاثیر آن بر معماری،در حجم 38 اسلاید قابل ویرایش،همراه با یک هدیه ویژه.

بخشی از متن:
تعریف انسان شناسی:هر منظومه معرفتی را که به بررسی انسان یا بعد یا ابعَادی از وجود او، یا گروه و قشر خاصی از انسان ها می پردازد می توان انسان نامید.

انواع انسان شناسی:
انسان شناسی عرفانی:گروهی راه درست شناخت انسان را سیر وسلوک عرفانی و دریافت شهودی دانسته و با تلاش هایی که از طریق انجام داده اند به نوعی شناخت دست پیدا می کنند.

انسان شناسی فلسفی:جمعی دیگر از راه تعقل و اندیشه فلسفی به بررسی زوایای وجود انسان دست یافته.

انسان شناسی دینی:سرانجام گروهی با استمداد از متون دینی و روش نقلی درصدد شناخت انسان برآمده است. 
و…

فهرست مطالب:
ا:تعریف انسان شناسی
2:انواع انسان شناسی
3:انسان کامل در اسلام
4:ساحتهای وجود انسان
5:تعریف معماری
6:رابطه انسان و معماری
7رابطه انسان و ساحت وجودی انسان
8:مثالهای موردی
نتیجه گیری
منابع

این فایل با فرمت پاورپوینت در 38 اسلاید قابل ویرایش تهیه شده است.

هدیه محصول:
فایل پاورپوینت باغ ‌‌‌‌بام (25 اسلاید)

پاورپوینت تاریخچه حمام سنتی در معماری اسلامی

پاورپوینت تاریخچه حمام سنتی در معماری اسلامی
توضیحات:
فایل پاورپوینت تاریخچه حمام سنتی در معماری اسلامی،در حجم 77 اسلاید قابل ویرایش،همراه با یک هدیه ویژه.

بخشی از متن:
گرمابه از جمله ابنيه مهم شهری بوده که معمولاً در مراکز محلات و يا مجاور راسته های بازاروياگذرهای اصلی احداث می شده است . گرمابه،برابر با جايگاه گرم است. در اينجا “آبه”به معنی آب نيست،بلکه آبه ياآوه ياآوج،برابر جايگاه است و به جايگاه ساختمان گفته می شود. به طور كلي حمام واژه اي عربي است و معادل آن در فارسي گرمابه است .
ساخت حمام فراتر از زمان سليمان نبي نبوده است.بر مبناي كاوشهاي باستان شناسانه بدست آمده كه گرمابه در عصر هخامنشي و ساساني رواج داشته و مورد استفاده طبقات بالاي جامعه بوده است .در عصر صفوي نيز ساخت حمام ها رونق يافت.

آشنايي با برخي از فضاهاي حمام :
.پاچال
2.بينه و سربينه
3.مياندر
4.گرمخانه
5.دستك
6.كريز
7.خزينه
8.گلخن
9.ميانداب
10.تيون
و…

فهرست مطالب:
حمام
تاریخچه احداث حمام
آشنايي با برخي از فضاهاي حمام
تقسيم بندي فضاها در حمام
تاثير اقليم بر حمام ها
نحوه قرار گيري حمام ها نسبت به سطح معابر
نورگيري در حمام ها
تامين حرارت حمام ها
تامين رطوبت در حمام ها
اهميت تهويه در حمام ها
مصالح در حمام ها
تزئينات و آرايه ها در حمام
تزئينات كالبدي
تزئینات الحاقی
حمام در ادوار مختلف
حمام در دوره هخامنشي
حمام در دوره اشكاني و ساساني
حمام سده هاي نخستين اسلام
حمام خربه المفجر(حمام هاي دوره اموي)
حمام در دوره ايلخاني
حمام در دوره تيموري
حمام در دوره سلجوقي
حمام در دوره آل مظفر
حمام در دوره صفوي
اصفهان حمام شاه (دوره صفوي)
حمام فين كاشان (صفوي)
حمام گنجعلي خان كرمان (دورصفوي)
حمام خسرو آقا ،اصفهان (دوره صفوي)
حمام در دوره زنديه و قاجاريه
حمام وكيل شيراز (دوره زنديه )
حمام چهار فصل اراك (دوره قاجار)
منابع

این فایل با فرمت پاورپوینت در 77 اسلاید قابل ویرایش تهیه شده است.

هدیه محصول:
فایل پاورپوینت گرمابه(41 اسلاید)

پاورپوینت معماری هایتک

پاورپوینت معماری هایتک

دانلود   با موضوع معماری هایتک،
در قالب ppt و در 59 اسلاید، قابل ویرایش، شامل:

مقدمه

فصل اول: معماري هايتک
معماري اكوتك
معماري روبوتک

فصل دوم: معرفي معماران برتر و آثارشان
ریچارد راجرز
معرفی
آثار تصاویر
فرودگاه باراهاس مادرید
توضیحات
تصاویر
رنزو پیانو
معرفی
مجموعه فرهنگي تيجيبائو
توضیحات
تصاویر
و …

 

پاورپوینت معماری پایدار و انرژی خورشیدی

پاورپوینت معماری پایدار و انرژی خورشیدی

دانلود   با موضوع معماری پایدار و انرژی خورشیدی،
در قالب ppt و در 17 اسلاید، قابل ویرایش، شامل:

معماری پایدار
محیز پایدار
دلیل اهمیت معماری پایدار
طراحی پایدار
اقلیم و آب و هوا
پوشش ساختمان ها
احیا هویت فرهنگی و بومی
مصالح ساختمانی
هماهنگی با بستر
انرژی خورشیدی (Solar Energy)
كاربرد انرژي خورشيدي در ساختمان ها
نمونه ای از معماری پایدار

 

پاورپوینت عناصر و نشانه های معماری

پاورپوینت عناصر و نشانه های معماری

دانلود   با موضوع عناصر و نشانه های معماری،
در قالب ppt و در 39 اسلاید، قابل ویرایش، شامل:

فضاهای شهری
دلایل اهمیت خیابان
تصاویر
سیستم شبکه ارتباطی که در فضای شهری استفاده می شود، عبارت اند از
تصاویر
میدان
عمومی
تجاری
حکومتی
محله ای
موقعیت میدان نسبت به راه های منتهی به آن:
میدان در محل تقاطع راه ها
تصاویر
بعضی از ضوابط و خصوصیات میادین
میدان ها از نظر حجمی شامل سه مورد هستند
سیمای شهری
تصاویر

 

پاورپوینت و تحقیق آنالیز معماری سیستم های کامپیوتری

پاورپوینت و تحقیق آنالیز معماری سیستم های کامپیوتری

دانلود   با موضوع آنالیز معماری سیستم های کامپیوتری،
در قالب ppt و در 35 اسلاید و در قالب word و در 16 صفحه، قابل ویرایش، شامل:

مباحث پایه ای سیستم های صف بندی 
تئوری های Petri Net و نرم افزارهای آن ها برای مدل سازی 
مقدمه ای بر مدل سازی سیستم های کامپیوتری 

پاورپوینت-دکوراسیون و تزئینات داخلی در معماری- در 85 اسلاید-powerpoin-ppt

پاورپوینت-دکوراسیون و تزئینات داخلی در معماری- در 85 اسلاید-powerpoin-ppt

براساس معنی مندرج در   آکسفورد، دکوراسیون داخلی عبارت است از: «هماهنگ سازی طراحی شده برای به جلوه درآوردن رنگ‌ها، اثاثیه و سایر اشیاء در یک اتاق یا ساختمان به صورت هنرمندانه». دکوراسیون داخلی همانند سایر هنرها، دارای سبک و ریزه‌کاری‌های متفاوتی است که براساس سلیقه‌ها و نیازهای دوران، دستخوش تغییر می‌شوند.   آفرینش فضاست، فضایی که در عین زیبا و خاطره انگیز بودن عملگرا و کارآمد نیز باشد. در واقع طراح با تنیدن اصول فنی و تخصصی معماری داخلی با حس  ، فضایی را طراحی می‌کند که بیانگر هویت، نیاز، درک و خواسته‌های مخاطبش است. دکوراسیون داخلی حلقه اتصال میان معماری و   است. این رشته از طرفی همانند معماری با ساختمان و اجزاء و عناصر سازنده ساختمان سروکار دارد  و از طرفی مانند طراحی داخلی بر فضاهای داخلی تأکید دارد اگر بگوییم معماری با مسائلی با مقیاس بزرگ شهری در تماس است تخصص معماری داخلی در مقیاس انسانی و ارتباط با فضاهای عمومی و شخصی است؛ و ماحصل آن ارتباط انسان با جهان پیرامون است. معماران داخلی علاوه برداشتن دانش کافی در زمینه معماری به توسعه و دریافت حس دریافتی از فضاهای معمارانه می‌پردازند به گونه‌ای که حس تعلق و یکپاچگی را در فضا به وجود می‌آورد و به عبارت دیگر به معماری فضا از دیدگاه ساکنان یا استفاده کنندگان آن می‌پردازد

ترکیب هنر با ساختمان سازی امریست که ریشه در فرهنگ ها ، اقلیم ، آداب و رسوم گذشته و حال دارد ، تزئینات ساختمان بطور کلی شامل   ، نمای ساختمان ، محوطه سازی است  در توضیح بیشتر می توان گفت دکوراسیون داخلی یا طراحی داخلی علمی است که فراتر از یک اعمال سلیقه ساده به تحلیل و بررسی کاربری یک فضا ، رنگ ها ، نور پردازی ، وسایل دکوری ، مبلمان ، چیدمان و هارمونی بین عناصر مختلف می پردازد.

تاریخچه

آیا تاکنون از خود پرسیده‌اید که پیشینه این هنر به چه زمانی باز می‌گردد؟ مطمئناً علاقه انسان به تزئین و آرایش محل زندگی‌اش امری تازه نیست حتی این احتمال وجود دارد که نقاشی‌های دوران غارنشینی، سوای مسئله اطلاع‌رسانی، نقش تزئینی نیز داشته‌اند.

به هر روی، هنگامی که در سال ۱۹۲۲،   (Howard Carter)،   بریتانیایی، مقبره توتنخامون (Tutankhamen) را گشود؛ نقاب طلای خالص، جواهرات ظریف و اشیاء تزئینی که در  کنار جسد و در داخل مقبره قرار داده شده بود، بینشی وسیع دربارهٔ چگونگی زندگی مصریان و علاقه آنان به تزئینات و طراحی را در اختیار محققان گذاشت که به نوبه خود آغازگر جستجویی دنباله‌دار و منجر به تجلی یافتن شکوه سبک اولیه مصری شد. حفاری‌های اولیه نشان داد که حتی بی‌نواترین خدمتکاران مصری هم، لوازم روزمره خانه‌شان را تزئین می‌کرده‌اند، امری که براساس استاندارهای فعلی در خور توجه است اینکه مصریان هرگز به راحتی رازهای خود را برملا نمی‌کردند، به همین روی مشخص نیست که دقیقاً علاقه و انگیزه آنان برای طراحی از کجا سرچشمه گرفته است. فرضیه‌ها و استدلال‌های مستمری در این زمینه مطرح شده است. آنچه می‌دانیم این است که سبک‌های آغازین طراحی از مصر نشأت گرفته‌اند.

رومی‌ها اساتید مسلم طراحی بوده‌اند و هنوز هم از بسیاری جهات، خصوصاً در زمینه طراحی کلاسیک، سرآمد طراحان جهانند. علاقه وافرشان به اشیاء زیبا و سبک آسایش طلبانه‌شان در آثار به جامانده کاملاً قابل ملاحظه است. آنها علاقه‌مند بودند تا ثروت و موقعیت اجتماعی‌شان را به نمایش بگذارند و به زندگی مجلل و سبک پر زرق و برق تمایل داشتند. به دلیل موفقیت آنان در زمینه طراحی داخلی، حتی با معیارهای نوین هم هنوز در زمره بهترین‌های این هنر محسوب می‌شوند. میزان آسایش و نقاشی‌های زیبای فضای داخلی خانه‌هایشان که به صورت   و موزائیک‌کاری کف  جلوه‌نمایی می‌کرد، از شگفت‌آورترین موفقیت‌های طراحی داخلی آن زمان بوده است. آنها با تمامی آراستگی و آذینی که می‌توانستند متصور شوند مبلمان، میزهایی با پایه‌های پنجه مانند، صندلی، اثاثیه خاص و مبلمان راحتی را طراحی می‌کردند و می‌ساختند. ضیافت‌ها و   مجلل مهم‌ترین بخش هستی‌شان بود و از این‌رو این امر را در آرایش خانه‌هایشان متجلی می‌ساختند.

برخلاف رومیان، یونانی‌ها در زمینه دکوراسیون داخلی چندان شهره نبودند و شهرت اصلی‌شان به خاطر   فوق‌العاده‌شان است که هنوز هم در شهر آتن قابل ملاحظه است. پس از سقوط  و اشاعه مسیحیت، سبک سرد و صومعه مانندی بر دکوراسیون داخلی خانه‌ها حکمفرما شد.  ، آزادی طراحی، زیبایی‌دوستی و تجمل‌پرستی رومی جای خود را به تخته‌های تیره و خانه‌های بی‌تزئین دادند.

گرچه هنرمندان دوران گوتیک، سعر کردند تا حدی از این بی‌پیرایگی بکاهند، اما عملاً این سبک تا زمان ظهور رنسانس حکمفرما بود. با تولد دوباره آزادی‌های هنری؛ زیبایی و تزئین، مجدداً به خانه‌ها بازگشت. تعدد هنرمندان به نامی که پس از رنسانس با آنها روبرو می‌شویم، خود گواهی بر این امر است.

در ملل شرقی نیز علاقه به دکوراسیون داخلی زیبا کاملاً آشکار است. مبلمان و تزئینات چینی، فرش‌های ایرانی، صدف‌کاری‌های ژاپنی و مجسمه‌ها و نقاش‌های پر رنگ و لعاب هندی، همه نشان دهنده علاقه این ملل به زیباسازی فضای زندگی‌شان است. گرچه سبک دکوراسیون داخلی شرقی با شیوه غربی آن تفاوت‌های بسیاری دارد.

با این همه اگر علاقه‌مندید تا به عنوان یک دکوراتور داخلی حرفه‌ای به کار مشغول شوید، بهتر است پیش از هر کاری به مطالعه دقیق و کامل   و معماری بپردازید تا کاملاً با انواع سبک‌ها و  شیوه‌های مرتبط با این حرفه آشنا شوید. بسیاری از طراحان داخلی سرشناس، سبک‌ها و مبلمان‌هایی را به نام خود به جا گذاشته‌اند. گرچه ساختمان‌ها و فضای داخلی آنها باید سبک و شیوه زندگی زمان خود را منعکس کنند، اما این عمل بدون آگاهی از پیشینه آنها میسر نمی‌شود. بسیاری از طراحان داخلی با آمیختن چند سبک و حتی به کار بردن المان‌های شرقی و غربی در مکانی واحد، فضایی را خلق می‌کنند که علاوه بر تنوع و زیبایی، آرامشی خاص را برای ساکنینش به ارمغان می‌آورد.

 

برچسب ها